و صَنعاء موضعى است در يمن . و بنابراين مراد از بحر قُلزُم ، درياى أحمر و يا درياى سرخ است ، كه از بحر الرّوم : درياى مديترانه شروع مىشود و به باب المَنْدَب منتهى ميگردد ؛ و چون شهر قلزم كه در مصر است ، در نزديكى اين بحر است لذا آن را بحر قلزم گويند . و أمّا أيلة در مصر نيست ، بلكه در طرف ديگر اين درياست ، و نسبت به كسانى كه با كشتى از فلسطين به مكّه مىروند در سمت چپ واقع است ، و اين شهر در ساحل بحر أحمر است و از أراضى شامات است . و البتّه چون چنين حوضى كه وسعتش بين أيلة و صنعاء باشد ، از طرف عرض نيز بسيار وسيع است ؛ لذا طبعاً جانب شمالى آن از بُصرى ميگذرد كه از نواحى دمشق است . و على هذا بين روايات تنافى نيست ، و أيلة و بصرى دو ناحيهء نزديك بهم هستند كه در بعضى از روايات بصرى را حدّ معيّن كرده ، و در برخى أيلة را ، و حقيقت يكى است با دو عنوان مُعرّف . و چون صنعاء از نواحى يمن است و يمن در جنوب حجاز و عربستان است ، معلوم مىشود كه بزرگى اين حوض تمام سرزمين عربستان را از شام تا آخرين نقطهء جنوبى فرا گرفته است ؛ و اين تشبيه و تنظيرى است بسيار لطيف براى سعهء مقام ولايت ، همچنان كه قدح‌ها و إبريق‌ها كه به عدد ستارگان است دلالت بر چنين سعه اى دارد . صلوات محيى الدّين عربى بر أمير المؤمنين عليه السّلام ( وَ صَلَواتُ اللهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ حَمَلَةِ عَرْشِهِ وَ جَميعِ خَلْقِهِ مِن أَرْضِهِ وَ سَمائِهِ ) :