چون در مباحث قبل دانستيم كه : آخرت ، ظهور و بروز دنياست كه به صورت‌هاى ملكوتى و حقيقى خود جلوه مىكند . آب موجب حيات و زندگى هر موجود زنده اى است ، چنان كه خدا فرموده است : وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ « 1 » . « و ما از آب هر چيز زنده اى را قرار داديم . » و نيز در روايت از رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم آمده است كه : أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ الْمَآءُ « 2 » « أوّلين چيزى را كه خداوند آفريد آب است . » و اگر اين روايت را با روايات ديگرى همچون : أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ الْعَقلَ . « 3 » « أوّلين چيزى را كه خداوند آفريد عقل است . » و همچون : أَوَّلُ مَا خَلَق اللهُ نُورُ نَبِيِّكَ يَا جَابِرُ . « 4 »

--> ( 1 ) - قسمتى از آيه 30 ، از سورهء 21 : الانبياء ( 2 و 3 و 4 ) روايات در اين معنى به مضامين مختلفى وارد است كه اوّل ما خَلَق اللهُ ، ماء است ، و يا قلم ، و يا لوح ، و يا عقل ، و يا نور . در « مرصاد العباد » ص 46 و ص 52 گويد : أَوَّلُ ما خَلَق اللهُ الْعَقْلُ . و نيز در ص 52 گويد : أوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ القَلَمُ . و نيز در ص 37 و ص 52 و ص 403 گويد : أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ روحى . و نيز در ص 37 و ص 133 و ص 159 گويد : أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ نُورِى . و ليكن استاد ما علّامهء طباطبائى مدّ ظِلّه العالى نظرشان اين است كه از همهء اين روايات روشن‌تر و قوىتر همين كلام رسول خداست كه به جابر فرمود :