نمىرود ، و سوگند به خداوند كه در آتش به طور خلود و جاودان مىمانند . » بحث تحليلى در حقيقت عملكرد شفاعت بارى از مجموعهء اين روايات كثيره مستفيضه بلكه متواتره به تواتر معنوى ، بدست مىآيد كه بهشت براى پاك‌سرشتان و پاك عقيدگان است ، و جهنّم براى زشت سيرتان و بدسگالان ؛ و اعمال حسنه و دورى و اجتناب از اعمال سيّئه براى طهارت نفس و پاكى دل و صفاى خاطر و نيّت صافى و عقيدهء نيكوست . و گرنه ، اعمال نيكو چنانچه بر روى دل ننشيند و نفس را پاك نكند ، فائده اى ندارد ؛ و اعمال بد نيز اگر از صاحب نفس طيّب و طاهر پيدا شود و دوام نكند ، بلكه گهگاهى پديدار گردد ، موجب كثافت و قذارت نفس نمىشود و با گوشمالىهاى خدائى و يا با توبه و يا با شفاعت از بين مىرود ، و نفس صافى ، حقيقت خود را طلوع مىدهد . خداوند نيازى به عمل نيك ما ندارد ، و عمل نكوهيدهء ما به او ضررى نمىرساند ؛ اين اوامر و نواهى و محلّلات و محرَّمات ، همه مقدّمهء تزكيهء نفس و طهارت سِرّ ماست ؛ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها « 1 » . ميزان سعادت ، حُسن عقيده و نيّت طاهر است نه نفسِ عمل صالح و بناءً على هذا ، اگر تزكيهء نفس حاصل شد ، نتيجه حاصل و

--> ( 1 ) آيه 9 و 10 ، از سورهء 91 : الشّمس