نجات دهد ، زيرا به مفاد كريمه شريفه : وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كه سابقاً در مفاد و معناى آن مفصّلًا بحث شد و به مفاد آيه مباركه : وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ . « 1 » « و اگر ما بخواهيم به هر نفس هدايت و سعادت او را اگرچه بدون اختيارش باشد ميدهيم ؛ و ليكن قول ثابت و گفتار حقّ از من چنين متحقّق شده است كه از روى اختيار و ارادهء جنّ و انس جهنّم را از آنان پُر سازيم » . تمام افراد جنّ و انس كه حامل تكليف الهى هستند ، بايد در جهنّم كه ظهور و بروز معناى دنياست داخل شوند ؛ و سپس طبق اراده و مجاهده ، خود را از آن خارج سازند ؛ و به بهشت كه ظهور حيات علياست رهسپار گردند . در تحقيق و توضيح اين حقيقت ميتوان گفت كه صراطى است بسوى جهنّم كه مآل و مرجعش دوزخ است ؛ و صراطى است بسوى بهشت كه نهايتش رضوان است ؛ گرچه از روى جهنّم گذشته باشد و وصول به مقام رضوان مستلزم عبور از روى جهنّم باشد . ظالمان به سوى دوزخ رهسپارند آياتى كه دلالت دارند كه تمام افراد مردم از صراط بايد عبور كنند ، و صراط صورت انسانيّت است و حقيقت ولايت است ، صراطى است كه مرجع و مآل آن بهشت و رضوان خداست ؛ گرچه مستلزم سختىها و مشكلات و امتحانات و ابتلائات و مجاهدات باشد ، و عبور از آن كه به روى دوزخ نفس امّاره كشيده شده است ، در آن جهان به

--> ( 1 ) آيه 13 ، از سورهء 32 : السّجدة