السيد محمد حسين الطهراني
51
معاد شناسى (فارسى)
همان كسانى هستند كه در شهوات منغمرند ؛ و در مادّيّات و لذائذ دنيّه غوطه خوردهاند ؛ ولى چون به خدا ايمان آورده ، بودند لذا لنگانلنگان عبور ميكنند . در اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانيت در « تفسير قمّى » از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه فرمودهاند : الصراطُ أَدَقُّ مِنَ الشَّعْرِ وَ أَحَدُّ مِنَ السَّيْفِ ؛ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمُرُّ عَلَيْهِ مِثْلَ الْبَرْقِ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمُرُّ عَلَيْهِ مِثْلَ عَدْوِ الْفَرَسِ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمُرُّ عَلَيْهِ مَاشِيًا ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمُرُّ عَلَيْهِ حَبْواً ، وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمُرُّ عَلَيْهِ مُتَعَلِّقًا فَتَأْخُذُ النَّارُ مِنْهُ شَيْئاً وَ تَتْرُكُ مِنْهُ شَيْئاً . « 1 » « صراط از مو باريكتر و از شمشير تيزتر است ، پس بعضى از روى آن مانند سرعت برق ميگذرند ، و بعضى مانند دويدن اسب ؛ و بعضى از روى آن پياده عبور ميكنند ؛ و بعضى به رو در افتاده و چهار دست و پاو بعضى خود را به صراط گرفته و چسبانيدهاند كه نيفتند ، ولى آتش مقدارى از آنان را فرا ميگيرد و مقدارى از بدنشان را وا ميگذارد » اين راهها همگى راه بسوى خداست ، غاية الامر نسبت به حركت نفوس مختلف ، متفاوت است . و به عبارت ديگر يك راه است ، غاية الامر سرعت و كندى عبور از اين راه نسبت به نفوسِ مختلف متفاوت است . اقرب راهها و اقصر و اسرع آنها صراط امام است ، يعنى آن
--> ( 1 ) « تفسير مجمع البيان » طبع صيدا ج 3 ص 525 .