السيد محمد حسين الطهراني
64
معاد شناسى (فارسى)
چيز ديگرى نيست . عاشق راه خدا حوريّه چه مىفهمد ؟ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ چه ميداند ؟ او با نداى إلَهِى ! مَا عَبَدْتُكَ خَوْفاً مِنْ عِقَابكَ وَ لَا طَمَعًا فِى جنّتِك بَلْ وَجَدْتُكَ أَهْلًا لِلْعِبَادَةِ فعَبَدْتُكَ « 1 » پشت پا بر هر نيّت و منظورى جز لقاء ذات خدا مىزند ؛ و يگانه جهت عمل و اطاعت و عبادت را فقط واجديّت ذات حقّ مىفهمد ؛ و در مضمار اين ميدان گوى سبقت از عالميان ميربايد . كسى كه ديگر دورهء تحصيل خود را كامل كرده ، حال بيايد در صفّ اوّلين اطفال دبستانى أبجد
--> ( 1 ) « بحار الانوار » ج 9 ، كمپانى ، ص 511 ؛ از كلام أمير المؤمنين عليه السّلام است كه : « بار پروردگار من ! من تو را عبادت نكردم به جهت ترسى كه از عقاب تو داشتم و نه به جهت دلبستگى كه در بهشت تو در خود يافتم ! بلكه تو را سزاوار عبادت يافتم ؛ و بنابراين تو را عبادت كردم . » اين كلام را در « بحار » از ابن ميثم در « شرح نهج البلاغة » آورده است ، آنجا كه أمير المؤمنين عليه السّلام در باب حِكَم در حكمت 237 فرموده است كه : إنَّ قَوْمًا عَبَدوا اللهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبادَةُ التُّجّارِ ، وَ إنَّ قَوْمًا عَبَدوا اللهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبادَةُ الْعَبيدِ ، وَ إنَّ قَوْمًا عَبَدوا اللهَ شُكْراً فَتِلْكَ عِبادَةُ الاحْرارِ ، در اينجا مجلسى ( ره ) از ابن ميثم نقل مىكند كه فرموده است : أى : لِانَّهُ مُستحِقٌّ لِلعبادَة . و سپس ابن ميثم ميفرمايد : كه : علىّ عليه السّلام در جاى ديگر فرموده است كه : إلَهى ما عَبَدْتُكَ خَوْفاً مِنْ عِقابِكَ - إلخ . و اين مطلب در « شرح نهج » ابن ميثم ، ج 5 ، ص 361 بعينه موجود است . و به كميل بن زياد نخعىّ تعليم كردهاند . و مفادش اينست كه : خدايا ! در عشق و محبّت خودت دل مرا سرشار گردان بطورى كه غير از عشق تو چيزى نفهمم و سراپا مدهوش و متحير و سرگردان شوم .