السيد محمد حسين الطهراني

7

معاد شناسى (فارسى)

ولى در هنگام ظهور و بروز مقدّمات و آثار قيامت ، در نزد مردم اين معنى را از دست ميدهند و به صورت سراب درآمده ، مُهر عاطل و باطل و فناء به همهء آنها مىخورد . و آيه كريمهء : صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ دلالت بر حقيقت ربط آنها به خدا دارد كه در كمال اتقان و استحكام بوده و به‌هيچ‌وجه مِن الوُجوه اين ربط ، زوال پذير نيست . اين آيه نمىخواهد بفهماند كه در نزد آن كسى كه ميخواهد از دنيا برود ، آسمان و زمين و خورشيد و ماه چنين و چنان مىنمايد . مثلًا بگويد كه : خورشيد به جاى خود ثابت است ولى كسى كه ميخواهد فوت كند و قيامت او بر پا شود ، خورشيد در چشم او تاريك ميگردد ، ماه در نزد او منخسف است ، و در حال سَكَرات موت با حالتى منقلب و پريش كه ندامت و حسرت گريبانش را گرفته ، در برابر عمرى را كه در دنيا گذرانده و به اين دنيا دل داده ، نور درخشان خورشيد و با صفا و لَمَعان ماه و تماشاى ستارگان درخشان و منظره‌هاى با طراوت و سر سبز و آبهاى روح افزا كه در دنيا در برابر او بودند و با تمام اين آثار و غير آن انس و آشنائى پيدا كرده و حال بايد بالمرّه آنها را بگذارد و برود و يكسره آنان را به خاك نسيان بسپارد ؛ اين ارتحال و مرگ براى او به اندازه‌اى شديد و ناگوار است كه خورشيد در نزد او تاريك است ، ماه تابان تاريك است ، ستارگان فروميريزند ، آبهاى دريا به صورت آتش در مىآيد . مثل اينكه ما در محاورات خود ميگوئيم : در اثر فلان حادثه اين