حوالاى قرن هفتم قبل از ميلاد هجوم آورده و تا به نينوا كه پايتخت آشور است رسيدند . و اين واقعه تقريباً در قرن سابق بر عهد كورش است . مورّخين يونانى مثل هردوت مسافرت كورش را به شمال ايران براى خاموش نمودن نائره‌اى كه مشتعل بود ذكر كرده‌اند . و ظاهراً در همين سفر بود كه كورش سدّ را در تنگهء داريال در مسيرش به استدعاى اهل شمال و تظلّم آنها ساخت و آن را با سنگ و مس و آهن بنا نمود ؛ و آن يگانه سدّ محكمى است كه در آن آهن به كار رفته است ؛ و آن سدّى است بين دو كوه كه منطبق مىشود بر آن گفتار خداى تعالى : فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً * آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ . و از شواهدى كه اين امر را مسلّماً به كورش منتسب مىسازد ، يكى نهرى است در نزديكى اين سدّ كه سايروس ناميده شده است و سايروس در نزد غربىها كورش است ؛ و ديگر اينكه در آثار باستانى ارمنىها ، اين ديوار هاگ گورائى ناميده شده و معناى اين لفظ تنگهء كورش يا معبر كورش است . و معلوم است كه نوشتجات ارمنىها در اين موضوع از نظر قرب ارمنستان به محلّ تنگه ، به منزلهء شهادت محلّى محسوب ميگردد . و همانطور كه گفتيم ، يوسف يهودى از آن ديدار كرده و پس از او مورّخ معروف ، پروكوپِيُس در قرن ششم ميلادى آن را ديده و