الشيخ الأميني ( مترجم : جمعي از مترجمين )
312
الغدير ( فارسي )
رأى و نظر خود يعنى آمدن لفظ مولى به معناى اولى منحرف نساخته و تفتازانى در « شرح المقاصد » ص 289 و قوشچى در « شرح تجريد » با بيان متّحد گفتهاند : مولى ، گاه از آن اراده مىشود معتق ( آزاد كننده ) و حليف ( هم پيمان ) و جار ( همسايه ) و ابن عم ، و ناصر ، و اولى بتصرّف ، خداى متعال فرمايد : مأويكم النار هى موليكم ، يعنى : اولى بكم ، ابو عبيده آن را ذكر كرده ، و پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود : هر زنى بدون اذن مولايش ازدواج نمايد . . يعنى بدون اذن كسى كه به او اولويت دارد و مالك و عهده دار امر او است و اولى ( سزاوارتر ) به تصرف در ( شئون ) او است ، و اين تعبير در شعر عرب فراوان است خلاصه استعمال مولى بمعنى متولَّى و مالك امر و اولى بتصرّف در كلام عرب شايع و از غالب پيشوايان لغت نقل شده است ، و مقصود اينست كه اين كلمه ( مولى ) براى اين معنى اسم است ، نه اينكه صفتى است بمنزلهء اولى ، تا مورد اعتراض واقع گردد كه صيغهء افعل التفضيل نيست و بنا بر اين مانند آن استعمال نميشود . . اه نامبردگان ( تفتازانى و قوشچى ) اين معنى را در مورد تقريب استدلال بحديث ( غدير ) بر امامت ذكر نمودهاند سپس از جهات مختلفه آن را ردّ نمودهاند جز از اين جهت و در نتيجه اين معنى را در اين مورد پذيرفتهاند ، چنان كه ، شريف جرجانى در « شرح المقاصد » با آن دو در پذيرش اين معنى هم گام و متفق شده و اضافه نموده باينكه : تفتازانى با اين معنى ( و اثبات آن ) مناقشهء قاضى عضد را ردّ نموده داير بر اينكه : مفعل را به معناى افعل ، احدى ذكر نكرده ، سپس جرجانى گويد : پاسخ داده شده است از اين مناقشه باينكه : مولى به معناى متولَّى ( عهده دار ) و مالك امر و اولى ( سزاوارتر ) به تصرف در كلام عرب شايع و از پيشوايان لغت نقل شده است ، ابو عبيده گويد : هى موليكم ، يعنى : اولى بكم ، و ( رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله ) فرموده : ايّما امرئة نكحت به غير اذن موليها ، يعنى به غير اذن آنكس كه اولى به اوست و مالك ( و عهده دار ) تدبير در امر او است . . . اه . و ابن حجر با همه سختى و شدّتى كه در ردّ استدلال بحديث مزبور دارد