پيشرفت امرش ) ترسناك بودند ، و هنگاميكه خيبر را فتح كرده بود و بنى قريضه و بنى النظير را ( كه مهم ترين طوايف يهود بودند ) پراكنده و مستأصل نموده بوده ، و چهره‌ها بسوى او نگران و گردنكشان در مقابل او خواه ناخواه تسليم و خاضع شده بودند ، چه حجة الوداع در اين اوان انجام يافت و اين آيه هم چنان كه از احاديث سابق الذكر دانستيد در آن ( حجة الوداع ) نازل شده . و قرطبى در جلد 6 تفسيرش صفحه 30 اجماع مفسرين را اعلام و تصريح مينمايد باينكه سورهء مائده ( كه آيه تبليغ در سورهء مزبور است ) در مدينه نازل گشته ، سپس از ( نقاش ) نقل مىكند كه در سال حديبيه ( سال ششم از هجرت ) نازل شده و بدنبال آن اين جمله را از ابن العربى نقل مىكند كه اين حديث ساختگى است و براى هيچ مسلمى روا نيست كه اعتقاد به آن بنمايد ! . . تا آنجا كه گويد : و از همين سوره بعضى در حجة الوداع نازل شده و بعضى ديگر در سال فتح ( مكَّه ) و آن ، اين آيه است : * ( وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ ، . . . تا آخر آيه ، و آنچه بعد از هجرت نازل شده مدنى است يعنى در مدينه نازل شده اعم از اينكه در خود مدينه نازل شده باشد يا در يكى از سفرها ، و تنها آياتى مكى ناميده مىشود كه قبل از هجرت نازل شده باشد . و خازن در جلد 1 تفسيرش صفحه 448 گفته : سورهء مائده - در مدينه نازل شده ، مگر آيه شريفه ، قول خداى تعالى * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ) * . . . كه آيه مزبور در عرفه و در ( حجة الوداع ) نازل شده است ، و قرطبى و خازن با دقت در سند از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده‌اند كه در ( حجة الوداع ) فرمود : سورهء مائده از حيث زمان نزول آخرين قسمت قرآن است . و سيوطى در جلد 1 « الاتقان » صفحه 20 از محمّد بن كعب از طريق ابى عبيد روايت نموده كه : سورهء مائده در ( حجة الوداع ) فيما بين مكه و مدينه نازل شده و در جلد 1 « فضايل القرآن » تأليف ابن ضريس صفحه 11 از محمّد بن عبد اللَّه بن ابى جعفر رازى ، از عمرو بن هارون ، از عثمان بن عطاى خراسانى ، از پدرش ، از ابن عباس ، روايت شده كه : اوّل آيه نازله از قرآن : * ( اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ . . . ) * است ،