مراحل ، اختيار است . بنابراين افعالى كه از آنها سر مىزند همه بر پايهء اختيار بوده است و چون اختيار متولّد از نفس شريف و پاك و مبرّا است لذا با اختيار ، افعال و اعمال پسنديده را مىنمايند نه به اضطرار و جبر ، و در مقابل آنان افرادى كه ذاتشان شقى است و نقطهء خيرى در آن مشهود نيست به پيرو نفس آلوده و كثيف ، ملكات و اخلاق ، و به پيرو آن نيّات و خاطرات ، و به پيرو آن اعمال آنها قبيح و زشت مىباشد ، و افراد ديگر كه بين اين دو دسته واقع‌اند آنها قدرى طهارت نفس دارند و قدرى آلودگى ، و به هر مقدار كه آلودگى كمتر باشد و طهارت بيشتر ، افعالشان در خارج بهتر و خالص‌تر و پسنديده‌تر است ، و به هر درجه كه طهارت كمتر و آلودگى بيشتر ، نيّات و كردارشان در خارج تاريك‌تر و از اخلاص دور تر و كثيف‌تر است . و بين اين دو مرحله مردمانى لا تعدّ و لا تحصى « 1 » در درجات مختلف قرار گرفته‌اند و اعمال هر يك زائيدهء نيّت ، و نيّت هر يك زائيدهء ملكات نفسانى ، و ملكات نفسانى بر اثر اختلاف درجات آلودگى و طهارت نفوس آنها متفاوت است ، از كوزه همان برون تراود كه در اوست . ملكنا فكان العفو منّا سجيّة * فلمّا ملكتم سال بالدّم ابطح و حلّلتم قتل الاسارى فطال ما * غدونا على الاسرى فنعفو و تصفح و حسبكم هذا التّفاوت بيننا * و كلّ اناء بالّذى فيه يرشح عفو و اغماضى كه امير المؤمنين عليه السّلام با دشمنان خود مانند مروان حكم و عائشة بعد از واقعهء جمل نمود عقل را مبهوت مىكند ، اينها بر پايهء عصمت است چون تا نفس بدين پايه پاك و منزّه نباشد عمل خارجى به اين حدّ پاك و مبرّى نخواهد بود . و انّ ارواحكم و نوركم و طينتكم واحدة طابت و طهرت بعضها من بعض ، خلقكم اللّه انوارا فجعلكم بعرشه محدقين « 1 » . إلى أهل بيت اذهب الرّجس عنهم * و صفّوا من الأدناس طرّا و طيّبوا إلى أهل بيت ما لمن كان مؤمنا * من النّاس عنهم فى الولاية مذهب و حبّهم مثل الصّلاة و إنّه * على النّاس من بعض الصّلاة لأوجب « 2 »

--> ( 1 ) يك فقره از زيارت جامعهء كبيره . ( 2 ) « ديوان السيّد الحميرى » ص 66 .