. عاقبت امر هر امّتى كه حكومت خود را بدست كسى غير از عالم‌ترين افراد خود بسپارد تباهى است و از جمله در ضمن خطبه فرمودند : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : مَا وَلَّتْ امَّةٌ أمْرَها رَجُلًا قَطُّ وَ فيهِمْ مَنْ هُوَ أعْلَمُ مِنْهُ إلّا لَمْ يَزَلْ يَذْهَبُ سَفالًا حَتّى يَرْجعِوا الِى ما تَرَكوا « 1 » رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده‌اند : هيچ‌گاه طايفه و امّتى ، امور خود را به‌دست مردى نسپرده است كه در آن طايفه و گروه داناتر و اعلم از او بوده‌اند ، مگر آنكه پيوسته امور آن امّت رو به‌خرابى و تباهى مىگذارد ، تا زمانى كه از اين كردار برگردند ، و زمام امور خود را به‌دست اعلم امّت دهند . و نيز در « غاية المرام » مختصر اين خطبه را با سند ديگرى ، از شيخ در « امالى » ذكر كرده است ، و عين اين جمله را دربارهء لزوم رهبرى اعلم امّت از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده است . « 2 » و نيز مرحوم ابن ادريس در باب « مستطرفات سرائر » از روايت ابى القاسم بن قولويه از حضرت صادق عليه السلام مرفوعا از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده است كه ، قال رسول الله صلى الله عليه و آله مَنْ امَّ قَوْماً وَ فيهِمْ مَنْ هُوَ اعْلَمُ مِنْهُ أوْ أفْقَهُ مِنْهُ ، لَمْ يَزَلْ أمْرُهُمْ فىِ سَفالٍ إلى يَوْم الْقيمةَ ، وَ مَنْ دَعى الى اضْلالٍ لَمْ يَزَلْ فى سَخَطى اللهِ حَتّى يَرْجِعَ مِنهُ ، وَ مَنْ ماتَ بِغَيْرِ امامٍ مَاتَ مِيتَةً جاهِليّةً « 3 » رسول خدا صلّى الّله عليه و آله فرمود ، كسىكه زمام امور مردم را به‌دست گيرد و بر آنها پيشوائى كند ، در حالىكه در بين آن مردم فردى اعلم از او يا افقه از او باشد ، پيوسته امر آن دسته و گروه از مردم ، رو به تباهى و خرابى خواهد رفت ، تا روز قيامت ، و كسىكه مردم را به گمراهى بخواند پيوسته در غضب خدا قرار خواهد گرفت ، تا زمانىكه از كردار خود بايستد ، و كسىكه بدون امام بميرد ، مانند مردن مردم زمان جاهليت مرده است . بارى علماء درباره لزوم امامت اعلم از امّت استدلالاتى دارند ، زيرا

--> ( 1 ) غاية المرام ، چاپ سنگى ص 298 در تحت عنوان حديث 26 ( 2 ) غاية المرام ص 299 در تحت عنوان حديث 27 ( 3 ) مستطرفات سرائر ص 21