. است كه شيخ أحمد احسائى بدان مبتلا بود ، و همان‌طور كه ديديم براى حلّ مسألهء شرور در برابر خيرات قائل به دو اصل اصيل و دو ركن ركين و دو اساس قويم ازلى شده است . و ماهيّت و وجود را معاً در اين مسئله راه داده ؛ و بعد از مبارزهء سخت اسلام و قرآن با ثَنَويّت و آيات صريحه در وحدت ، معتقد به يزدان و اهريمن غاية الامر به اسم وجود و ماهيّت گشته است .

--> - نوشتند و آن را « زند » ناميدند . امروز از اوستاى كهن نزديك به يك چهارم باقى است و بقيّه از ميان رفته است . زردشت مىگفت : عالم بر دو اصل نيكى و بدى يا روشنائى و تاريكى قرار دارد كه پيوسته با هم در جنگند . نيكىها متعلّق به اهورامزدا و بدىها مربوط به انْگْرَه‌مَيْنوَ يا اهريمن است . اهورامزدا ( هرمزد ) دنيا را به دستيارى شش فرشته بنام أَمشاسْپَنْدان ( پاكان جاودان ) اداره مىكند و آن شش فرشته بهمن ، ارديبهشت ، شهريور ، اسفندارند ، خرداد ، امرداد نام دارند ، هر يك از اين شش فرشته سرپرست قسمتى از موجودات است ، و زير دست آنها نيز فرشتگان بسيار ديگر هستند . اهريمن نيز شش ديو زير فرمان دارد كه در كارهاى بد دستيار او هستند و از بدىها تقويت مىكنند . زردشت مىگفت : اهورامزدا دنيا را به روشنائى و بهروزى و نيكى رهبرى مىكند ؛ و براى اينكه نيكى در گيتى بر بدى چيره شود و اهريمن نابود گردد افراد بشر نيز بايد با لشكر اهريمن جنگ كنند و اهورامزدا را يارى بدهند . كشاورزى و پرورش جانوران اهلى مانند گوسفند و سگ و خروس و أمثال آنها كه مخلوق اهورامزدا هستند ، و از ميان برداشتن جانوران موذى مانند مار و پروانه و حشرات و جانورانى كه به زراعت آسيب مىرسانند و مخلوق اهريمنند ، بر هر كس واجب است . آب و آتش و خاك و باد را بايد از هر گونه آلايشى بر كنار داشت ، و از آلودن آتش و آب به اجساد مردگان خوددارى بايد كرد . هر كس بايد بكوشد كه انديشهء نيك و گفتار نيك و كردار نيك داشته باشد ، از دروغ پرهيز كند و خود را به راستى و درستى خو دهد »