و بدين جهت است كه حضرت چون از اين مقام برگذشت ، شروع كرد در مرحلهء كيفيّت ظهور و تفاصيل حقّ كه عبارت مىباشد از مقام فَرق بعد از جمع ؛ و فرمود : نُورٌ يَشْرُقُ مِنْ صُبْحِ الازَلِ ، فَتَلُوحُ عَلَى هَيَاكِلِ التَّوْحِيدِ آثَارُهُ . يعنى حقّ كه مسمّى مىباشد به حقيقت ، نورى است كه اشراق مىكند يعنى ظهور پيدا مىنمايد از طرف صبح ازل كه عبارت است از ذات مطلقه . فَيَلُوحُ عَلَى هَيَاكِلِ التَّوْحِيدِ يعنى ظهور مىكند بر تمام مظاهر وجود به آثارش و افعالش و كمالاتش و خصوصيّاتش . معنى « لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ يَقِيناً و اين إخبار است از ظهور ذات در مظاهر اسماء و صفات در ازل و ابد ، و مشاهدهء وحدت در صورتهاى كثرت ، و مشاهدهء جمع در عين تفصيل ، و وجود تفاصيل در عين جمع ؛ كه اينك ذكر آن گذشت . و اين مرتبه‌اى است كه مقامى ما فوق آن نيست و شهودى در ماوراء آن موجود نمىباشد ، و همانست كه حضرت تعبير نموده است از آن به لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ يَقِيناً « 1 » . « اگر پرده برداشته شود ، بر يقين من چيزى افزوده نمىگردد . » و غير حضرت

--> ( 1 ) در « غُرر الحكم و دُرر الكلم » آمدى آورده است ، و آقا جمال خونسارى در شرح مطبوع آن كه با تصحيح محدّث ارموى طبع شده است در ج 5 ، ص 108 ، تحت شمارهء 7569 ذكر كرده است . و در شرح آن گفته است : اگر بر خيزد پرده ؛ زياد نشوم من به حسب يقين ؛ يعنى يقين من زياد نشود . يعنى يقين من به احوال مبدأ و معاد به مرتبهء كامل است ، كه اگر پرده برخاسته شود و معاينه مشاهده كنم ، يقين من زياد نمىشود زيرا كه زياده بر آن يقين كه دارم نمىباشد . و « لَوْ » در اينجا به معنى سوّم است كه در معانى آن مذكور شد ؛ و مراد اينست كه اگر پرده هم برخاسته شود كه مظنّهء اينست كه يقين در آن وقت زياد شود ، يقين من زياد نمىشود به اعتبار اينكه در نهايت مرتبهء كمال است و زياده بر آن متصوّر نيست . »