مىنموده‌اند . حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام صاحب مكتب و مذهب جعفرى ، شاگردانى داشت كه بر اصل و اساس منطق و استخدام صغرى و كبراى صحيح براى استعمال قياس ، در برابر كفّار و معاندين و مادّيّين و حتّى مخالفين از عامّه آنها را تربيت مىفرمود . هِشام بن حَكَم مكتب‌ها ديده و فلسفه خوانده بود . آنگاه در برابر حضرت چنان مطيع و منقاد مىشود ؛ و حضرت وى را از همان راه برهان منطقى تشييد و تقويت مىكنند . حضرت امام رضا عليه السّلام مباحثاتشان در مبارزه با علماى خارج از اسلام و دانشمندان مسلمان عامّى مسلك ، همه و همه روى پايهء برهان و عقل بوده است ؛ نه اينكه به آنها بگويند : قلبت حكايت مىكند كه خداوند موجود است ، ديگر چه مىگوئى ؟ ! اگر چنين مىفرمود ، آنان مىگفتند : قلب شما حكايت مىكند ، براى شما مفيد است ؟ به ما چه مربوط ؟ ! كجا ديده شده است كه در وقتى ، يك نفر از پيغمبران يا امامان در برخورد با مشركين و متجاوزين و يا با علماى آنها ، ايشان را به علم وجدانى و شهودى خود احاله دهند و بگويند : چون من ادراك مىكنم خدائى هست و من پيامبر او هستم تو هم حتماً بايد آن را قبول كنى ؟ ! اين تحكيم است . و در هر مذهب و مكتب بلكه در ميان انسانهاى وحشى ، تحكيم مردود است . امّا از راه برهان و منطق ، هر مطلبى مقبول است . سلسلهء درسهاى حضرت امام صادق عليه السّلام در دورهء سى سالهء نشر و درس و تعليم و تربيت در مدينهء رسول خدا در باغ شخصى خود ، همه از روى براهين منطقى و ادلّهء عقلى و مطلبهاى مسلّمه و مسائل محكمهء توحيديّه بوده