است . و انسان خدا را با اين مكتب مىشناسد از دور . روى زمين مىنشيند و مىخواهد به حقيقت خورشيد مثلًا اطّلاع حاصل كند ، امواجى را كه در آنست ببيند . آرى ، وى مىبيند امّا در عين غفلت و دورى ؛ در عين اثر و خصيصه نه در عين واقع و حقيقت . مكتب فلسفه و حكمت ، جايش مكتب محاسبه و معادله يعنى ذهن است كه محلّ تفكّر است . ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ . « 1 » « ( اى پيغمبر ! ) بخوان به سوى راه پروردگارت با حكمت ، و موعظهء حسنه . و با آنان با طريقه‌اى كه از همهء راهها و طريقه‌ها نيكوتر است به مباحثه و مجادلهء در گفتار قيام كن ! تحقيقاً پروردگار تو داناتر است به كسى كه از طىّ سبيل او بر كنار شده و به گمراهى درافتاده است ؛ و او داناتر است به راه‌يافتگان » ! بحثهاى پيغمبر و امامان با كفّار و مخالفان ، همه بر اساس برهان فلسفى بوده است بحث و دعوت با حكمت ، عبارت است از بحث بر اساس حقائق و واقعيّات ؛ و مجادله و مباحثه به طريق أحسن عبارت است از ترتيب قياسهاى منطقى صحيح و استخدام برهان فلسفى ، و دور انداختن اعتباريّات و مغالطات و طريقهء خطابه و أمثال ذلك . مكتب پيغمبر صلّى الله عليه و آله و أمير المؤمنين و بقيّهء ائمّه عليهم صلواتُ الله و سلامُه أجمعين يك مكتب برهانى قوىّ عقلى ، و يك منهاج فلسفى عجيب و غريب بوده است . هر كس بدان رويّه و طريقه آشنا شود مىفهمد كه بحثهايشان با جميع مخالفان بر اساس مقدّمات فلسفى بوده است . با استخدام قواى عقليّه و فكريّه آنان را مُفحَم و منكوب و مغلوب

--> ( 1 ) آيه 125 ، از سورهء 16 : النّحل