حكمت پيش برود خوب ادراك مىكند كه واقعاً در عالم وجود ، خداست و بس . خدا بصير است ، سميع است ، عليم است ، حىّ و قادر است . بصر و سمع و علم و حيات و قدرتش بىنهايت است . ذاتش بىنهايت است . احاطه بر جميع موجودات دارد . عالم را خلقت نموده است . عالم با وى ربط دارد . او با عالم است . ذرّه‌اى از نظر خدا پنهان نمىباشد . به ثبوت مىرساند كه : إِنَّ اللَّهَ لا يَخْفى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ « 1 » « تحقيقاً چيزى از نظر خداوند پنهان نمىباشد ، نه در زمين و نه در آسمان . » و آنكه : وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ « 2 » « و مخفى نمىشود از پروردگار تو ، به قدر سنگينى وزن يك ذرّه در زمين و نه در آسمان ، و نه كوچكتر از ذرّه و نه بزرگتر از آن ؛ مگر آنكه در كتاب مبين خداوند موجود است » ! بزرگان علماى الهىّ با براهين فلسفى و حِكمى ، در راه اثبات توحيد مبارزه نموده‌اند زحمات حكماى اسلام براى تعليم علوم معقول بزرگان از علماء الهيّون ، با روش فلسفى و براهين حِكَمى كه بر دعائم منطقيّه استوار است استدلال و اثبات ذات غاية الغايات و مبدأ المبادى را كرده‌اند . خيلى زحمت كشيدند ، رنج بردند ، بيداريها و رياضتها و مرارتها را متحمّل گشتند ، عمرها را در اين راه مصرف كردند . بزرگانى آمده‌اند و با مُلحدين و جاحدين و مادّيّين و طبيعيّين و شكّاكين و سوفَسطائِيّين در هر زمانى مبارزه‌ها نمودند تا با براهين فلسفى ، توحيد حقّ را به

--> ( 1 ) آيه 5 ، از سورهء 3 : آل عمران ( 2 ) ذيل آيه 61 ، از سورهء 10 : يونس