و ايضاً به نِسْبَةُ الرَّبّ نامگذارى شده است . و در حديث وارد است كه : لِكُلِّ شَىْءٍ نِسْبَةٌ ، وَ نِسْبَةُ الرَّبِّ سُورَةُ الإخْلَاصِ . « از براى هر چيزى يك معرّفىنامه است كه نسب و نسبت او را معيّن مىنمايد ، و نسب و نسبت خدا سورهء إخلاص است . » و در حديث ايضاً وارد است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله مىفرمود : سورهء قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، « مُقَشْقِشَتان » هستند . اين دو سوره را مُقَشقِشه ناميده‌اند ، چون از شرك و نفاق آدمى را بَرىّ مىكند . يُقالُ : تَقَشْقَشَ الْمَرِيضُ مِنْ عِلَّتِهِ ، إذا أفاقَ وَ بَرِىَ . وَ قَشْقَشَهُ : أبْرَأَهُ كَما يُقَشْقِشُ الْهِناءُ « 1 » الْجَرَبَ . « گفته مىشود : مريض تَقشقُش پيدا كرد از مرض و علّتش ، هنگامى كه افاقه پيدا كرده و صحّت يافته باشد . و قَشْقَشَهُ يعنى او را خوب كرد همان‌طور كه داروى هِناء ( يعنى قَطِران كه از درختى مىگيرند ) مرض جَرَب ( يعنى سودا و خشكى پوست ) را خوب مىكند . » « 2 » و قاضى بَيضاوى در تفسير اين سوره گفته است : « در قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ضمير هُو ضمير شأن است همان‌طورىكه مىگوئى : هُوَ زَيْدٌ مُنْطَلِقٌ . و مرفوع بودن اعراب هُوَ محلّا ، به جهت مبتدا بودن آن ، و

--> ( 1 ) در « أقرب الموارد » آورده است : الهِناءُ بالكسر : القَطران . و - : عِذْق النَّخلة ، لغةٌ فى الإهان . و « يضَع الهِناءَ موضعَ النُّقْب » مَثلٌ يُضرَب لمن يضَع الشّىءَ فى موضعِه و يُطبِق مفصلَ الصَّواب فى حُجَّته » و نيز آورده است : القَطران بالفتح و الكسر ، و القَطِران بفتح القافِ و كسر الطّاء : سَيّال دُهنىٌّ يؤخَذ من شجَرة الابْهَل و الارْز و نحوِهما ( 2 ) « مجمع البيان » طبع صيدا ، مطبعة العرفان ، ج 5 ، ص 560