السيد محمد حسين الطهراني
247
الله شناسى (فارسى)
شيعه مىباشند . بالجمله مذهب اعتزال نيز نادرست است . اوّلًا راه لقاء خدا بر همه باز است . آيات و روايات بيش از حدّ احصاء دلالت مىكند كه راه ملاقات خدا براى بشر ممكن است . انسان مىتواند خدا را ببيند و زيارت نمايد و به شرف لقايش مشرّف آيد . غاية الامر با چشم سر نمىتوان او را ديد ، چون جسم نيست ؛ با چشم دل و حقيقت و بصيرت قلبى و ايمان باطنى مىتوانند افراد بشر خداوند را ببينند و به شرف ملاقاتش نائل گردند . افراد بنىآدم در اثر تزكيهء نفس امّاره به لقاى خداوند مىرسند . و پس از طىّ چهار مرتبه : تَجْليه ، تَخْليه ، تَحْليه ، فناء ، بهطورىكه در كتب اخلاق مسطور و مذكور است ، نه تنها به مقام لقايش مىرسند ، بلكه در حرم امن و امانش آرميده و آنى از شرف حضور و لقاء و زيارت و فناء و اندكاك در ذات اقدسش بىنصيب نمىباشند . روايات وارده ، ادعيهء حضرت سيّد الموحّدين أميرالمؤمنين ، مناجاتهاى حضرت امام زين العابدين ، اخبار وارده از امام صادق آل محمّد ، و امام أبو الحسن الرّضا عليهم آلاف التّحيّة و السّلام و غاية الصَّلَوات و الإكرام ؛ سندى است بس متين ، و مستندى است بس مبين بر اين مدّعى . ثانياً اينكه گفتهاند خداوند خالق خير است و انسان خالق شرّ ، اين نيز غلط است . تصوير دو مبدأ در عالم آفرينش نادرست است . و در اين نادرستى تفاوت ندارد چه انسان دو مبدأ به نام « اهورامزدا » و « أهريمن » بداند و بدين عنوان دو مبدأ را در عالم وجود معتقد گردد ، و چه بگويد خداوند خالق خيرات است و انسان خالق شرور و سيّئات ؛ بالاخره دو مبدأ است . راه حلّ مسئله و معضلهء شرور همانست كه ما بطور تفصيل از آن بحث نموديم ، و از سه راه كه يكى از آنها عدمى بودن شرور بود پاسخ داديم .