معتزله از مكتب و اصل بن عَطاء تبعيّت مىكنند و وى تلميذ حسن بَصرى است . اين‌ها در بسيارى از چيزها داراى عقائد خاصّى هستند . معتزله مىگويند : راه لقاء خدا بكلّى براى غير خدا مسدود است . يعنى هيچ موجودى قدرت لقاء خدا را به‌هيچ‌وجه من الوجوه ندارد نه در دنيا و نه در آخرت ، نه با چشم بَصَر و نه با ديدهء بصيرت ، نه ظاهراً و نه باطناً . مىگويند : جميع آيات و رواياتى كه دلالت بر لقاء خدا مىنمايد بايد تأويل كرد به يك گونه معارفى كه مناسب با خداوند بوده باشد . مثل لقاء اسماء و نعمتها و صفات خدا و رضوان خدا و از اين قبيل . و از ديگر عقائد معتزله اينست كه مىگويند : خداوند خالق خير است و انسان خالق شرور و بديها و سيّئات ؛ بديها به دست انسان خلق مىشود و خوبيها به دست خداوند . در عالم دو مبدأ خَلّاق داريم : يكى خدا كه خالق خيرات است و يكى انسان كه خالق شرور مىباشد . و از ديگر عقائدشان آنست كه مىگويند : خداوند سبحانه و تعالى انسان را كه خلق نموده است ، او را در افعالش به تمام معنى مستقلّ قرار داد . عيناً به مثابهء ساعت كه آدمى آن را كوك مىكند ، بعداً خود ساعت به كار مىافتد ، چرخ دنده‌ها و عقربه‌ها را به چرخش در مىآورد ، و يا در وقت معيّن زنگ مىزند . انسان نيز بدست خداوند آفريده گشته است و ليكن خودش افعالى را مختاراً و مستقلّا انجام مىدهد . انسان فاعل افعال خودش مىباشد و بس . خداوند را در افعال انسان به‌هيچ‌وجه دخالتى نيست . اين يك مكتب و مُعتقَد است . البتّه از شيعيان ، كسى معتزلى نمىباشد ؛ و آنچه را كه بعضى توهّم كرده‌اند و شيعيان را با معتزله واحد شمرده‌اند يا معتزله را از شيعه دانسته‌اند اشتباه است . معتزلى از اهل تسنّن است همچون أشعرى ، و هر دو صفّ در مقابل