السيد محمد حسين الطهراني
208
الله شناسى (فارسى)
وَ فى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ آيَةٌ * تَدُلُّ عَلَى أنَّهُ واحِدُ محيى الدّين گويد : وَ فى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ آيَةٌ * تَدُلُّ عَلَى أنَّهُ عَيْنُهُ و سپس از اين صريحتر و عظيمتر سروده ، و به مطلبى اعجب تحامل و تقحّم نموده است ؛ آنجا كه گفته است : سُبْحانَ مَنْ حَجَّبَ ناسوتَهُ * نورُ سَنا لاهوتِهِ الثّاقِبِ ثُمَّ بَدا فى خَلْقِهِ بارِزاً * بِصورَةِ الآكِلِ وَ الشّارِبِ و بسيارى از شعراى عرب و عرفاى آنها در قرون وسطى اين راه سخت و كمرشكن را پيمودهاند ؛ آنان كه لوا و رايت ايشان را ابن فارض « 1 » در اكثر از اشعار خودش بخصوص در تائيّهء صغرى و تائيّهء كبرايش به دوش كشيده است . او مىگويد :
--> - چون شاعر مشهور شيعى أبو نواس از آنجا عبور كرد و آن ابيات را ديد ، پرسيد : از آنِ كيست ؟ گفتند : از أبو العَتاهيّه . گفت : من دوست داشتم اينها از من بوده باشد در مقابل جميع اشعارى را كه سرودهام . و صاحب « اغانى » روايت كرده است كه أبو العتاهيّه را زنديق شمردند . روزى او نزد خليل بن أسد نوجشانى آمد و گفت : مردم معتقدند كه من زنديق هستم ؛ قسم به خدا دين من غير از توحيد نيست . وى به او گفت : تو دراينباره چيزى بگو تا ما آن را از ناحيهء تو براى مردم بازگو كنيم . او اين اشعار را بداهةً سرود . أقول : بر شخص بحّاث خبير مختفى نيست كه رَمْى به زندقه و كفر يا غلوّ و ما أشبه ذلك در اغلب مردم ناشى از حقد و حسد است كه از ناحيهء دشمنان و مغرضين و مخالفين در مذهب و عقيده بالاخصّ دربارهء شاعر شيعى يا عالم دينى يا عارف الهى صورت مىپذيرد . - إلخ . ( تعليقه ) ( 1 ) : شرف الدّين أبو القاسم عمر بن علىّ حموى مصرى ، عارف مشهور ، صاحب قصيدهء تائيّه . وى در سنهء 632 ه - . در قاهره وفات كرده است . ( تعليقه )