آن را فرا گرفته است . اگر حاشيه و اطراف وجود نداشت ، متن و ميانه و وسط آن وجود نداشت . اين واقعيّت را بفهم و به ياد بياور قول خداى تعالى را : قالَ فَبِما أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ . ( سورهء أعراف ، آيه 16 ) « شيطان گفت : پس در ازاى اغوائى كه از من كردى ، من براى ربودن ايشان از طىّ صراط مستقيمت در كمين آنها مىنشينم . » و قول خداى تعالى را : [ قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ * إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ . ] قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ * إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ . ( سورهء حجر ، آيات 39 تا 42 ) « شيطان گفت : بار پروردگار من ! در مقابل آنكه مرا اغوا كردى ، من آنچه را كه در زمين است برايشان زينت مىدهم ؛ و من همگى آنان را اغواء خواهم نمود ، مگر آن بندگانت را كه از آنها به خلوص رسيده‌اند ( مخلَص شده‌اند ) ! خداوند فرمود : اين خلوص و پاكى سريرت ، راه راست و صراط مستقيم براى رضا و وصول به من است ! تحقيقاً از براى تو اقتدار و تسلّطى براى بندگان من نيست مگر آن مردم گمراهى كه پيروى از تو كرده‌اند ! » اگر تو در اين دو جهتى كه بيان نموديم دقّت و تأمّلى بنمائى و پس از آن در آيات سجده تدبّر كنى ، چنين خواهى يافت كه آنها عبارتند از صورت خبردهنده و آگاه كننده‌اى از روابط واقعيّه‌اى كه ميان نوع افراد بشر و فرشتگان و إبليس تحقّق دارد ، كه از آنها تعبير به امر و امتثال و استكبار و طَرْد و رَجْم و سؤال و جواب گرديده است . و اينكه جميع اشكالهاى وارد شده در آن عبارت مىباشد از تفريط و قصور در تدبّر اين داستان ، و تا به جائى رسيده است كه برخى