هم شما قدرت داريد كه ما را از عذاب خداوندى كفالت و كفايت كنيد ؟ ! مستكبرين در جواب مىگويند : اگر خداوند به ما ارائهء طريق كرده بود ، ما هم به شما ارائهء طريق مىنموديم . ( امّا چون ما در عالم گمراهى و اعوجاج بوده‌ايم ، شما هم در گمراهى و نكبت و عذاب او خواهيد ماند . ) براى ما هيچ تفاوتى ندارد كه جزع و فزع سر دهيم ، يا شكيبا و خويشتن‌دار بوده باشيم ! براى ما ابداً مَفرّ و مَخْلَص و گريزگاهى تصوّر ندارد ! و چون امر خدا به شقاوت و محكوميّت و عذاب او فيصله يافت ، شيطان به ضعيفان مىگويد : حقّاً و حقيقةً خداوند به شما وعدهء حقّ داد و من هم به شما وعده دادم امّا خلف وعده كردم ! و من چنين توانى را نداشتم كه شما را به زشتيها و پيروى از مستكبران اجبار نمايم مگر اينكه شما را فرا خواندم و شما اجابت مرا نموديد ! بنابراين نبايد شما مرا مورد مؤاخذه و ملامتتان قرار دهيد ! شما بايد خودتان را سرزنش كنيد . ( كه با وجود مشاهدهء وعده‌خلافيهاى من باز هم به دنبال بوق و كرناى من گرد آمديد ! ) مرا قدرت آن نمىباشد كه بتوانم شما را نجات بخشم ! و شما را نيز قدرت آن نيست كه بتوانيد مرا نجات بخشيد ! من به آن كفرى كه در دنيا آورده بوديد و مرا شريك با خدا در عمل و رفتار و پندار نموده بوديد ، كافر شده بودم . ( و آن را نادرست مىدانستم و معتقد بر خلاف آن بودم . ) تحقيقاً براى ستمكاران و متجاوزان عذاب دردناكى مقدّر است . » شيطان ، مأمور مطيع خدا براى جدا كردن خبيث از طيّب است از آنچه بيان شد ، چند مطلب مهمّ و اصيل در معتقدات اسلاميّهء متّخذ از تعاليم قرآنيّه بدست آمد : اوّلًا : معلوم شد شيطان نه در وجود و ذات ، و نه در اثر و فعل ، از خود استقلالى ندارد . هستىاش و فعلش با خدا و به امر خداست .