به خورشيد است هميشه روشن و طرف ديگر تاريك است . از آن‌جا كه ماه در ظرف 29 روز و 12 ساعت يك مرتبه به دور زمين مىگردد ؛ گاهى تمام سطحى را كه رو به خورشيد است مىبينيم و اين هنگامى است كه ما ميان ماه و خورشيد قرار گيريم و در غير اين صورت فقط قسمتى از ماه كه رو به زمين است ، روشن مىشود . بنابراين ، گردش ماه به دور زمين در ظرف مدت مزبور تقويمى همگانى و جهانى است كه همهء افراد مىتوانند خطوط اين تقويم را بخوانند « 1 » و به سان ماه‌هاى شمسى نيست كه آشنايى به آنها از آنِ دانشمندان نجومى مىباشد ؛ زيرا تنها از راه رصدهاى نجومى مىتوان تعيين نمود كه خورشيد در كدام برج و به عبارت صحيح‌تر ، در نظر ما خاكيان ، در مقابل كدام برج هست . ماه نه تنها تقويمى طبيعىِ « ماه شمار » است ، بلكه مىتوان از آن به عنوان يك عامل « روز شمار » و اين‌كه امروز چه روزى از ماه است ، استفاده نمود ؛ زيرا « بر اثر تغيير وضع مقابلهء زمين و ماه و خورشيد ، قيافهء ماه هر شب در آسمان به گونهء خاصى ، غير از شب قبل يا بعد است به‌طورى كه دو شب در تمام ماه ، وضع و قيافه آن در آسمان يك سان نيست . حتى نيمهء دوم ماه ، هرگز تكرار مناظر نيمهء اول نيست ؛ زيرا طرف ناقص ماه در نيمهء اول ، با طرف ناقص در نيمهء دوم فرق دارد ؛ در نيمهء اول طرفى به سمت غرب قرار دارد كامل و طرفى كه رو به سمت شرق است ناقص است ، ولى در نيمهء دوم ماه ، مطلب به عكس است . به عبارت ديگر ، نوك‌هاى هلال در آغاز ماه ، به سمت شرق است ، در حالىكه نوك‌هاى آن در اواخر ماه به سمت غرب مىباشد . به اين ترتيب مىتوان از شكل ماه ( بااين تغييرات تدريجى ) به عنوان يك « روز شمار » استفاده كرد و با دقت مىتوان روزهاى ماه را دقيقاً يا لااقل به طور تقريب از شكل ماه به

--> ( 1 ) . قرآن مجيد به‌اين موضوع در ضمن آيه‌اى تصريح كرده مىفرمايد : « يَسْئَلُونَك‌َعَنِ الْأَ هِلَّةِ قُلْ هِىَمَواقِيتُ لِلناسِ . . . ؛ از ماه مىپرسند ( كه چرا همواره در اختلاف است و يك‌نواخت نيست ) بگو : اختلاف ماه براى وقت شناسى است ( تا مردم به وسيلهء آن به ماه و روز آشنا شوند ) » - بقره ( 2 ) آيهء 189 .