اوست خدايى كه خورشيد را درخشان و ماه را روشن گردانيد » . و در آيهء ديگر مىفرمايد : « . . . وَ جَعَلَ فيهَا سِراجَاً وَ قَمَراً مُنِيراً . . . ؛ « 1 » خدايى كه در آسمان‌ها چراغ روشن و ماه نورافشان آفريد » . هنگامى كه دانشمندان نخستين بار با تلسكوپ ماه را تماشا كردند ؛ دشت‌هاى آن را دريايى پنداشتند و به آنها نام‌هايى دادند ، در صورتى كه در ماه ما جز سنگ چيز ديدنى ديگرى وجود ندارد . ماه نيز مانند زمين ، شب و روز دارد ، ولى طول هر يك از روز و شب آن نزديك دو هفتهء زمين است . وزن هر كس در ماه ، يك ششم وزن او در زمين است . مثلًا موجود 42 كيلو گرمى در زمين در ماه 7 كيلو گرم وزن دارد . اكنون در اين‌جا به برخى از آثار بارز ماه در زندگى بشر اشاره مىنماييم : 1 . تاريخى صددرصد طبيعى و عمومى . مىدانيم كه شكل ماه از شبى به شب ديگر تغيير مىكند ؛ يك شب به شكل هلال باريكى است و آن شب ، اول ماه است ؛ چند شب بعد نيمى از قرص ماه ( تربيع اول ) روشن ديده مىشود ، حدود يك هفته پس از آن ماه تمام است و به شكل دايرهء تمام روشن ديده مىشود ؛ اين ماه را « بدر » يا ماه شب چهارده مىنامند ، پس از آن ، شب به شب ، كوچك‌تر مىشود تا دوباره به صورت نيم ماه ( تربيع آخر ) در آيد آن‌گاه باز هم باريك‌تر مىشود و در مدت يك يا دو شب اصلًا ديده نمىشود پس از آن بار ديگر ماه نو يا هلال پديدار مىگردد . البته ماه واقعاً تغيير شكل نمىدهد . « 2 » بلكه سمتى كه رو

--> ( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 61 . ( 2 ) . فرهنگنامه ، مادهء « ماه » ، ص 1297 . قرآن براى توجه دادن مردم به مظاهر قدرت الهى ، اختلاف‌وضع ماه را چنين بيان مىفرمايد : « وَالْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَاالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ ؛ براى سير ماه منزل‌هايى قرار داديم و ماه پس از طى آن منازل ، به صورت شاخهء لاغر خشك ( هلال ) در مىآيد » - يس ( 36 ) آيهء 39 .