الشيخ السبحاني

128

قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)

بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ . . . ؛ « 1 » هيچ پيامبرى نمىتواند معجزه‌اى بياورد جز به اذن خداوند » معجزات پيامبران ، در اختيار آنان نيست كه هر موقع بخواهند و يا مردم به آنان پيشنهاد نمايند فوراً به اعجاز دست بزنند ، بلكه آنها از مشيت و اراده خدا پيروى مىكنند و هرگز در خواست مردم ، تكليفى براى آنان ايجاد نمىكند . بنابر اين جملهء « إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ ؛ تو بيم دهنده‌اى و براى هر گروهى راهنمايى وجود دارد » ناظر به همين مطلب است و آن اين كه ، تو اى پيامبر ! بيم‌دهنده‌اى بيش نيستى و هرگز در اجابت درخواست مردم اختيارى از خود ندارى و تا اذن الهى نباشد ، هيچ نوع كارى صورت نمىگيرد نه اين كه هيچ وقت در هيچ شرايطى تو صاحب معجزه نيستى . روى اين بيانات روشن گرديد ، كه آيه به نفى اعجاز به‌طور مطلق ناظر نيست ؛ بلكه آن نوع معجزات را نفى مىكند كه درخواست كنندگان هدفى جز سرگرمى و تفريح و ادامهء لجاجت نداشته باشند و يا اين كه پيامبر در انجام معجزه ، مختار و آزاد باشد و بدون مشيت الهى دست به كار بزند و هر چه مردم بخواهند فوراً اقدام نمايد . ناگفته پيداست نفى اعجاز در چنين زمينه‌هاى مخصوصى ، دليل بر نفى مطلق نيست . « 2 » مفسران در تفسير جملهء « انَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَومٍ هَادٍ » نظريات مختلفى دارند كه سه نظر مهم را متذكر مىشويم : 1 . گروهى جمله ياد شده را چنين تفسير مىكنند : اى پيامبر ! تو بيم دهنده و رهبر تمام اقوام و ملل هستى و شكل اصلى جمله چنين است : « إِنّما أَنت

--> ( 1 ) . رعد ( 13 ) آيهء 38 . ( 2 ) . نويسنده‌اى مسيحى در كتاب مشكاة صدق با آيهء مورد بحث و آيات ديگر استدلال نموده است كه پيامبر اسلام ، معجزه‌اى جز قرآن نداشته است . نگارنده در كتاب رسالت جهانى پيامبران ( ص 118 - 142 ) دربارهء آيات مورد نظر او به‌طور گسترده سخن گفته و ثابت نموده است كه اين آيات ، ارتباطى به مدعاى وى ندارد .