الشيخ السبحاني
86
قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)
نظر ما در تفسير عرش ما با تمام خصوصيات اين نظر موافقيم ، جز اين كه گويندهء آن عرش و استيلا را معنايى تصويرى و كنايى گرفته است و در حقيقت بر طبق اين نظريه ، نه عرشى است و نه استيلايى بر آن ، آن چه هست فقط تدبير امور جهان است آن هم توأم با بينش كامل به كليهء حوادثى كه در صفحهء گيتى رخ مىدهد . در حقيقت خداوند براى افهام يك واقعيت مطلق ، كه همان تدبير جهان هستى است ، مثال عرفى ذكر كرده تا از اين راه مطالب خود را ترسيم و مجسم سازد . نقطهء ضعف اين نظر همان است كه عرش را م عناى ذهنى و كنايى گرفته ، در صورتى كه قرآن عرش را با يك سلسله اوصافى معرفى مىكند ، كه هرگز با اعتبارى و كنايى بودن آن سازگار نيست ؛ زيرا اولًا ، قرآن عرش را با لفظ « عظيم » توصيف كرده و مىگويد : « . . . وَ رَبُّ العَرْشِ العَظِيم » . « 1 » ثانياً ، براى عرش حاملانى اثبات نموده و گروهى در پيرامون آن خدا را تسبيح مىگويند چنان كه فرمود : « الَّذِينَ يَحْمِلُونَ العَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ » ؛ « 2 » كسانى كه حاملان عرشند و كسانى كه در اطراف آن هستند مشغول تنزيه خدايند . ثالثاً ، قرآن حاملان عرش را در روز قيامت هشت نفر معرفى نموده
--> ( 1 ) . . مؤمنون ( 23 ) آيهء 86 . ( 2 ) . . غافر ( 20 ) آيهء 7 .