الهى مىگويد مطالب فوق ، كه فشردهء فرضيهء لاپلاس است مورد پذيرش ماست و هيچ بعيد نيست كه چنين باشد ، ولى تا دست مقتدرى كه دانش و بينش و علم و شعور قدرت و توانانيى او در سطح بالاترى است ، در ميان نباشد و با تدبير و قدرت مخصوص خود سياره‌ها را از هم جدا نسازد و آن‌ها را در كش و قوس دو نيروى جذب و دفع قرار ندهد و دو نيروى مزبور را آن چنان تنظيم نكند كه سياره را از جذب مركز و يا سقوط در يك درهء لايتناهى حفظ نمايد ، هرگز ممكن نيست بر اثر تصادف كور و كر ، چنين نظام شگفت‌انگيزى در جهان آفرينش رخ دهد . منطق كسانى كه مىگويند اين نظم در منظومهء شمسى معلول تصادف و جدايى خود سرِ قطعات مركز منظومهء شمسى است و تصادف ، خلاق اين نظام با حشمت و عظمت است ، به سان اين است كه بگوييم پالايشگاه عريض و طويل آبادان و يا كارخانهء ذوب آهن اصفهان ، معلول زمين‌لرزه‌اى است كه در قسمت‌هايى از زمين به وجود آمده باشد كه داراى منابع فلزى بودنئد و با تكان و زمين لرزه‌هاى پياپى و بىشمار ، قطعات آهن و ميله و ستون‌ها و مخازن نفت و تمام ابزار و آلات و پيچ و مهره و انواع ماشين‌ها و آزمايشگاه‌ها خود به خود از مادهء خام معدن پديد آمدند و كارخانه‌هاى عظيمى را تشكيل دادند اگر اين فرضيه باوركردنى است ، اولى نيز مورد قبول است ! مادى مىگويد اين تنوع و اختلاف كه در جهان گياه و حيوان است امر جديد و نوظهورى است و گرنه ريشهء جانداران به يك حيوان ، و گياهان به يك گياه بازگشت مىكند ، آن‌گاه بر اثر تغييرات جزئى به صورت نوع ديگرى درآمده و آن نوع نيز تغيير خصوصيت داده و بر اثر