الشيخ السبحاني

105

قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)

دستگاه الكتريكى است و با نيروى برق كار مىكند ، نشسته‌ايم ، فريب ظاهر را خورده و بگوييم در پشت پرده ، فرستنده‌اى و گوينده‌اى وجود ندارد و معتقد گرديم فرستنده و گوينده - هر چه هست - اين جعبه راديويى است ، به دليل اين اين كه هر موقع به يكى از دستگاه‌هاى آن لطمه‌اى وارد آيد ، از كار و فعاليت باز مىماند . اين مثل ، روشنگر ارزش نظريهء كسانى است كه تصور كرده‌اند ستاد ادراكات ، همان مغز و سلسله اعصاب است و چنين استدلال مىكنند كه ما آزمايش كرده‌ايم ، ديده‌ايم هر موقع لطمه‌اى به مراكز ياد شده وارد مىآيد ، درك و احساس لطمه خورده و نقايصى در اين قسمت ايجاد مىشود در صورتى كه نتيجهء اين استدلال ، بيش از اين نيست كه وجود اين مراكز مادى در تحقق ادراك دخالت كامل دارند ، به سان راديو كه در شنيدن صداى گوينده ، مؤثر و دخيل است ؛ اما شنونده و بيننده و درك كنندهء واقعى همين مغز مادى و اعصاب بدن است . بنابراين هرگز از دليل ياد شده چنين نتيجه‌اى به دست نمىآيد . گذشته از اين ، در فلسفهء الهى با براهين فلسفى استوار ثابت شده ستاد ادراكات و احساسات - اعم از تصور و تصديق - همان روح مجرد انسانى است كه در اين جهان ماده با ابزار و ادوات خاص و اعضاى بدن خود ، كارهايى انجام مىدهد و شرح اين دلايل از هدف بحث ما بيرون است . عالىترين اصل تربيتى قرآن با جملهء « وَهُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ » ؛ او از مكنونات سينه‌ها آگاه