الشيخ السبحاني
63
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى)
بايد گفت مسلمان بودند و در رديف خود مسلمانان قرار داشتند ، با اين حال چطور صحيح است كه بگوييم آنها از مصاديق آيه هستند . ثانياً ، اگر از اين اشكال صرف نظر كنيم ، اشكال ديگرى هست و آن اين كه آنان كوچكترين پيمان وعهدى با پيامبر نداشتند و ايمان آوردن آنان ملازم با پيمان بستن نبود . گمان نشود كه در آغاز اسلام هر كس ايمان مىآورد ، ناچار بود با پيامبر عهد و پيمانى نيز ببندد ، بلكه قضيه آسانتر از اين بود ؛ اساس قبول ايمان همان تصديق لفظى بود و همين قدر كافى بود كه شهادتين را بر زبان جارى كند و امّا موضوع پيمان و عهد و بيعتگيرى از مسلمانان يك مطلب دايمى و هميشگى نبودهاست بلكه گاهى پيامبر در كارهاى مهم از گروهى بيعت مىگرفت كه از دو نيروى مهم ايمان و پيمان ، براى پيشرفت و حل مشكلات استفاده كند ، چنانچه در « حديبيه » همين كار را انجام داد و از مؤمنان حاضر در واقعه ، بيعتى بنام « بيعة الرّضوان » گرفت و آيهء زير اشاره به همان است : « لَقَدْ رَضِىَ اللَّهُ عَنِ المُؤْمِنِينَ إِذ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ ما فِى قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً ؛ « 1 » خدا از مؤمنان خوشنود گرديد ، هنگامى كه با تو زير درخت بيعت مىكردند . خدا از آنچه در دل آنها بود آگاه شد و به قلوب آنان آرامش بخشيد و با پيروزى نزديكى ، آنان را پاداش داد » . كسانى كه در واقعه « بيعة الرّضوان » حضور داشتند گروهى بودند كه سابقهء ممتدى در ايمان و اسلام داشتند و اين بيعت و پيمان ، نه به خاطر تحقّق بخشيدن به ايمان و اسلام آنان بود بلكه به منظور تحكيم علل پيشرفت در جنگ صورت گرفت . گاهى پيامبر از زنان ( پس از ايمان آوردن ) بيعت مىگرفت كه از جادهء توحيد بيرون نروند و خود را از آلودگىهاى مادى حفظ كنند ، چنانكه مىفرمايد :
--> ( 1 ) . فتح ( 48 ) آيهء 18 .