« يا أَيُّها النَّبِىُّ إِذا جاءَك المُؤْمِناتُ يُبايِعْنَك عَلى أَنْ لا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئاً وَلايَسْرِقْنَ وَلا يَزْنِينَ ؛ « 1 » اى پيامبر ، هنگامى كه زنان با ايمان بيايند و با تو بيعت كنند كه شرك نورزند و دزدى نكنند و اعمال منافى عفت انجام ندهند ، بيعت آنها را بپذير » . نتيجهء مطلب اين خواهد بود كه ، به‌طور حتم روى سخن در اين آيه با كسانى است كه با پيامبر ، پيمان داشته‌اند و گروهى كه پس از مرگ رسول اكرم مرتد شدند و پيش از ارتداد مؤمن بودند و عهد و پيمانى با پيامبر اكرم و مسلمانان نداشتند ؛ هرگز ايمان آنان به رسالت پيامبر مستلزم بيعت نبود ، بلكه بيعت گاهى در مواقع حساس انجام مىگرفت . از اين نظر مرتدين را نمىتواند مصداق اين آيه شمرد . آيا اصحاب جمل اوّلين مصداق اين آيه بودند ؟ البته اين آيه دربارهء مشركان نازل شده است كه پيمان و ميثاقى با پيامبر و مسلمانان داشتند ؛ ولى با در نظر گرفتن ملاك حكم ، مىتوان گفت هدف آيه اعم است و منظور كليهء كسانى است كه با رئيس اسلام پيمانى داشته باشند ، سپس آن را بشكنند ، خواه مشرك باشند ، مانند بت‌پرستان زمان پيامبر و خواه مسلمان و مؤمن . بنابراين هرگاه گروهى از مسلمانان با ولىّ اسلام بيعت نمايند و آن‌گاه آن‌را بشكنند بايد حكم آيه را دربارهء آنان اجرا نمود ؛ زيرا ملاك حكم ، پيمان‌شكنى است از هر گروهى كه باشند . خلافت و امامت اگر چه در گرو ملكات نفسانى و شرايط روحى است كه هر كس واجد آن باشد از جانب خدا به آن مقام منصوب مىگردد و اين امر ، با برگزار شدن مراسم خاصى در غديرخم در زمان رسول‌خدا رسميت پيدا كرد ؛ مثلًا روزى كه على عليه السلام از جانب خدا در غدير خم خليفه و امام مسلمانان معرفى

--> ( 1 ) . ممتحنه ( 60 ) آيهء 12 .