صورت گروه‌هايى از چپ و راست و ميانه‌رو در مىآيند ؟ آن‌چه مىتواند تمام طبقات اجتماعى را به صورت ملت واحدى درآورد همان وحدت عقيده و ايمان است كه به راستى به افراد وحدت و يگانگى مىبخشد و همهء آنان را در مسير واحد و تحقق يك آرمان قرار مىدهد . از اين جهت قرآن بر خلاف اعلاميهء حقوق بشر تنها افراد با ايمان را برادران يكديگر مىداند نه همهء انسان‌ها را . 7 . در آيهء يازدهم و هم‌چنين در آيهء پنجم ، پس از موضوع توبه ، سخن از نماز و زكات به ميان آورده است و مىفرمايد : مشركان علاوه بر توبه ، اين دو ركن را بايد به‌پا دارند . خوارج و معتزله معتقدند عمل جزء ايمان است و شخص مؤمن كسى است كه علاوه بر اظهار شهادتين همراه با ايمان ، اين دو ركن و مانند آنها را به‌پا دارد كه در غير اين صورت كافر خواهد بود ، از اين رو ، در نظر اين گروه ، مرتكب گناه كبيره ، مؤمن نيست . دليل اين گروه اين آيه و امثال آن است كه علاوه بر ايمان و توحيد و توبه ، نماز و زكات را نيز شرط كرده است « 1 » ولى بر خلاف اين نظر ، حق اين است كه ايمان درجاتى دارد . درجه‌اى از آن ، سعادت انسان را پىريزى مىكند و او را از عذاب دوزخ مىرهاند و اين همان ايمان است كه بايد با عمل به فرايض و خوددارى از گناه‌ها همراه باشد ؛ نه تنها بايد نماز بخواند بلكه بايد به تمام وظايف دينى و مذهبى خود عمل نمايد . مرحلهء ديگر اين است كه او را جزء جامعه اسلامى قرار مىدهد و مسلمانان موظف هستند مال و جان او را محترم شمارند و با او روابط زناشويى برقرار نمايند . در اين مرحله گفتن كلمهء توحيد ( لا إله إلّااللَّه ) و شهادت بر رسالت كفايت مىنمايد و هرگاه چنين فردى به وظايف دينى خود عمل نكرد زمامدار

--> ( 1 ) . ر . ك : جعفر سبحانى ، بحوث فى الملل و النحل ، ج 3 .