ب ) پيمان ، به پيامبر گرامى فراغت مىبخشيد كه به تنظيم امور داخلى و تقويت هستهء مركزى و تجهيز كافى براى مقابله با هر نوع حملهء احتمالى بپردازد و بالاتر از آن ، با كمال امنيت مىتوانست دين را تبليغ كند و به تربيت افراد بپردازد و معلمانى براى آموزش قرآن و دين به اطراف بفرستد . از اين جهت پيامبر گرامى در مواردى كه از طرف دشمن ، موضوع صلح پيشنهاد مىشد به گران‌ترين قيمت آن را مىپذيرفت ؛ زيرا اين گونه پيمان‌ها بر خلاف انديشهء كوتاه فكران به نفع اسلام بود و آينده نيز صحت آن را در پيمان « حديبيه » به روشنى ثابت نمود . 10 . در قرآن كريم آياتى داريم كه پيامبر را به عفو و گذشت دعوت مىكند ؛ مانند : « فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتّى يَأْتِىَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ ؛ « 1 » از آن عفو و اغماض كنيد تا دستور خدا بيايد » . برخى آيات به پيامبر دستور مىدهد كه به گروه كافر و مشرك اعلام كند كه طرفين در روش خود آزاد باشند و كسى متعرض كسى نباشد ؛ مانند : « لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِىَ دِينِ ؛ « 2 » براى شما آيين شما و براى من آيين من » . برخى آيات به روشنى مىرساند ، كه در پذيرش آيين اسلام هيچ‌گونه اكراه و اجبارى نيست ، چنان‌كه مىفرمايد : « لا إِكْراهَ فِى الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الغَىِّ ؛ « 3 » در پذيرش دين اجبارى نيست ، زيرا نشانه‌هاى حق از باطل روشن گشته است » . با توجه به اين گروه از آيات ، اكنون سؤالى مطرح مىگردد و آن اين‌كه ، اگر پيامبر و مسلمان‌ها به عفو و اغماض مأمورند و يا اين‌كه افراد ، در دين خود حرّ و

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 109 . ( 2 ) . كافرون ( 109 ) آيهء 6 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 256 .