شده است ، با جامعهء مشرك پيمان نامحدود ببندد تا در صورت عدم تخلف ، مجبور شود آنان را به حال خود باقى بگذارد و به بت‌پرستى ادامه دهند . از اين بيان نتيجه مىگيريم كه در عهد رسالت هيچ مشركى با پيامبر پيمان مطلق و نامحدود نداشته است ، بلكه همهء پيمان‌هاى پيامبر محدود بوده و آنان نيز به دو گروه تقسيم مىشدند : وفادار و پيمان شكن . سؤال : با آيات مذكور ، تكليف مشركان معاهد روشن مىشود اما تكليف مشركانى كه با پيامبر اصلًا پيمانى نبسته‌اند چه مىشود ؟ جواب : در محيط آن روز ، يا چنين گروهى وجود نداشته و يا اگر وجود داشته‌آنان نيز بايد وضع خود را در مدت چهار ماه روشن مىساختند . 9 . كمى در پيمان‌هاى پيامبر با مشركان بينديشيم و هدف مقدس او را با بستن چنين پيمان‌ها به دست آوريم : در جهان امروز دولت‌ها با يكديگر پيمان‌هاى نظامى و يا اقتصادى و فرهنگى مىبندند و هدف از پيمان نظامى تأسيس يك خط دفاعى در برابر حملات دشمن طرفين است ، تا با فرماندهى واحدى نيروى دشمن را سركوب كنند . هدف از پيمان اقتصادى ، گسترش بازرگانى كشور است تا كالاها و توليدات دو كشور در بازارهاى يكديگر عرضه شود ، هم‌چنان‌كه مقصود از پيمان فرهنگى ، تبادل معلومات و دانشجو و كسب اطلاعات در زمينه‌هاى تكنولوژى است . خلاصه هدف از اين نوع پيمان‌ها تكميل بنيهء نظامى و قدرت اقتصادى و توانايى فرهنگ كشور است ؛ در حالى كه هدف پيامبر از بستن پيمان ، نه استفاده از قدرت نظامى بود و نه كسب بازار عرضه و تقاضا و يا تبادل معلومات و اطلاعات ، بلكه هدف او از اين مواثيق و عهود ، دو چيز بود : الف ) آزادى رفت و آمد در سرزمين‌هاى يكديگر ؛ تا مشركان براثر تماس با مسلمانان تحت تأثير افكار و تعاليم دينى آنان قرار بگيرند و عقايد اسلامى به‌تدريج در دل آنان نفوذ كند و سرانجام به اسلام بگروند .