و مكه را فتح كرد . 7 . ميثاق و پيمان ، تعهد انسان است در برابر فرد يا اجتماعى كه او نيز متقابلًا چنين تعهدى را دارد . عمل به پيمان نشانهء صداقت و جوانمردى و نقض پيمان نشانهء فرومايگى است . در آيات و روايات اسلامى روى عمل به پيمان سخت تكيه شده و نقض پيمان يكى از گناهان بزرگ شمرده شده است ؛ مانند : « الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَيَقْطَعُونَ ما أمَرَ اللّهُ بِهِ أنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِى الْأرضِ أُولئِكَ هُمُ الخاسِرُونَ ؛ « 1 » گروهى كه پيمان‌هايى را كه با خدا بسته‌اند مىشكنند و آن‌چه را خدا به وصل آن امر كرده است قطع مىكنند و در روى زمين فساد مىكنند آنان زيان‌كارانند » . در اين آيه ، پيمان‌شكنى در رديف قطع رحم و افساد در زمين قرار گرفته و سرانجام چنين افراد ، زيان‌كارى در جهان است . در مقابل در آيهء ديگر ، عمل به پيمان و حفظ امانت از ويژگىهاى مؤمنان است : « وَالَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ راعُونَ ؛ « 2 » گروهى كه امانت‌ها و پيمان‌هاى خود را حفظ مىكنند » . در نبرد « صفين » كه فرزند ابى سفيان با حيله و نيرنگ سپاهيان على عليه السلام را مجبور به ترك نبرد نمود و قرار شد كه طرفين به‌مدت يك سال از يكديگر فاصله بگيرند و در اين مدت دو داور از طرفين برگزيده شوند تا دربارهء اين دو گروه رأى دهند ، وقتى كه قرار داد نوشته شد و موضوع تحكيم دو نفر به امضاى طرفين رسيد ، همان گروهى كه على را تحت فشار قرار داده بودند كه به موضوع « حكميت » تن دهد ، از كار خود پشيمان شدند و از امام خواستند كه پيمان خود را ناديده بگيرد و جنگ و نبرد را آغاز كند ، امام در پاسخ آنان گفت :

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 27 . ( 2 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 8 .