الشيخ السبحاني
60
عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى)
بنابراين نسبت معلومات بشر به نظام دقيق و وسيع جهان ، آن چنان ناچيز است كه هرگز به حساب نمىآيد . ولى با اين همه ، يك ميلياردم معلومات فعلى بشر دربارهء عظمت كاخ استوار و بلند آفرينش ، براى اثبات صانع حكيم و دانا و توانا كافى است و به روشنى ثابت مىكند كه يك چنين نظم دقيق و پيچيدهاى بدون وجود يك منبع قدرت و حكمت و علم ، به هيچ وجه امكان پذير نيست . 2 . هر پديدهاى علتى دارد شايد از ضرورىترين انديشههاى بشر اين باشد كه هر پديدهاى علتى دارد كه وجود آن را ايجاب مىكند و هيچ پديدهاى بدون علتى كه سرچشمهءوجود آن است به وجود نمىآيد . بشر اين قانون كلى را از كاوش كاملى كه در طول زندگى انجام داده به دست آورده است ، و تاكنون هرگز ديده نشده كه پديدهاى خود به خود و بدون علت ، گام به صحنهء هستى بگذارد . بنابراين نظام هاى شگفت انگيزى كه در جهان خلقت به چشم مىخورد ، بايد علتى داشته باشد ، زيرا هيچ عقلى باور نمىكند كه « اين همه نقش عجب بر در و ديوار وجود » بدون دست نقاش زبردستى وجود پيدا كرده باشد . 3 . نظم در آفرينش هر موجود دليل بر وجود علم ، حكمت و قدرت در پديدآورندهء آن است اگر وجود اثر ، حاكى از وجود مؤثر است ، خصوصيات اثر نيز ما را به خصوصيات مؤثر راهنمايى مىكند ، چنان كه وجود اتومبيل گواهى مىدهد كه سازندهاى دارد ، خصوصيات آن نيز شهادت مىدهد كه سازندهء وى از دانش هاى مربوط به صنعت اتومبيل سازى كاملًا آگاه بوده است . اگر يك شاهكار ادبى مانند شاهنامهء فردوسى حاكى از آن است كه سرايندهاى دارد ، همچنين ويژگىهاى آن حاكى از اين است كه سرايندهءآن كاملًا از اصول