سوگند به روح و خدايى كه آن را آفريد و بديها و خوبيها را بدان الهام كرد » . 2 . « وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ ؛ « 1 » راه خير و شر و حق و باطل را به انسان نشان داديم » . 3 . « إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً ؛ « 2 » ما انسان را از نطفهء مخلوط ، آفريده و آزمايش مىنماييم و او را شنوا و بينا ( آشنا به حق و باطل ) قرار داديم » . خداوند نه تنها در سرشت انسان ميل به خوبى و انزجار از بديها را نهاده ، بلكه نفس سرزنش‌كننده‌اى به بشر داده است كه هنگامى انسانها از آن گامى فراتر نهادند ، آنان را به شديدترين وضعى ملامت و سرزنش مىكند ، آنجا كه مىفرمايد : 4 . « لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ ؛ « 3 » سوگند به روز رستاخيز و سوگند به روح سرزنش‌كننده ! » 5 . قرآن مجيد ، ضمن شرح مبارزات پىگير ابراهيم بت‌شكن ، در آيه كوتاهى به نيروى وجدان اشاره نموده است و مضمون آيه ، مربوط به قضات دادگاهى است كه براى محكوم كردن ابراهيم تشكيل شده بود . ابراهيم ، بتهاى بتكده را يكى پس از ديگرى شكست و تلّى از چوب در وسط بتكده پديد آورد و سپس تبر را بر دوش بت بزرگ نهاد و بتخانه را ترك گفت .

--> ( 1 ) . بلد ( 90 ) آيهء 10 . ( 2 ) . انسان ( 76 ) آيهء 20 . ( 3 ) . قيامت ( 75 ) آيهء 1 - 2 .