الشيخ السبحاني
13
نظام اخلاقى اسلام (تفسير سوره مباركه حجرات) (فارسى)
نمىتوان بر او نهاد ، يا بسان چشمهاى خواهد بود كه از قلهء وجود انسانى سرچشمه گرفته و بر اثر نبودن مجراى صحيح ، ويرانيهايى به بار خواهد آورد كه ديگر جبرانپذير نيست . شما مىتوانيد هر يك از غرايز را ، از قبيل : تمايلات جنسى ، ميل به جمال و ثروت و مقام و . . . بسان خشم ، تجزيه و تحليل كرده و به اين نتيجه برسيد ، كه راه سعادت ، تعديل احساسات و رهبرى صحيح عواطف و غرايز است و عهدهدار اين مهم ، همان مربيان و مسؤولان اخلاق هستند . عواملى كه غرايز را كنترل مىكند : 1 . علم و دانش سقراط و ارسطو ، دو دانشمند معروف يونان باستان ، معتقد بودند كه رهبرى صحيح عواطف و بارور ساختن درخت « فضيلت » و « اخلاق » در نهاد انسان ، در سايه علم و دانش صورت مىپذيرد ، و انسان در سايه علم به خوبيها و بدىها ، طبعا به فضايل اخلاقى گرايش پيدا مىكند و از رذايل دورى مىجويد ، و نتيجه اين مكتب اين است كه پايههاى اخلاق را تنها « علم و دانش » تشكيل مىدهد و شعار آنان اين بود : « اخلاق در سايه علم » . جاى گفتوگو نيست كه علم و دانش ، اثر مطلوبى در بهبود اخلاق مىگذارد و از افزايش بعضى از جرايم مىكاهد ، ولى هرگز نمىتوان اين امر را به طور كامل و قطعى پذيرفت كه علم و دانش ، هميشه و در همهء افراد ، مهاركننده غرايز سركش است ، و افراد بد اجتماع ، همان كسانى هستند كه بهرهاى از دانش نبردهاند ، و در مقابل ، افراد بافضيلت اجتماع را كسانى تشكيل مىدهند كه تحصيلات دبيرستانى و دانشگاهى دارند ؛ زيرا نه تنها مشاهدات