موضوع ، مسايل و اهداف هر يك از اين علوم رايج با زبان و ديدگاه و روش ويژه‌ى خودش استخراج مىشود . در عين حال عده‌اى از دانشمندان اسلامى با تسلط بر معارف عقلى و بينش اسلامى ، عرفان را به صورت علم رايج تدوين كرده‌اند و آن را به دوقسمت « عرفان نظرى » و « عرفان عملى » تقسيم كرده‌اند و با تحقيقى كه انجام گرفته عرفان عملى به صورت علم رايج تدوين نگرديده است ، اگرچه كتاب‌هاى بسيار ارزشمندى در اين رابطه تدوين شده است كه بهترين آنها كتاب « منازل‌السائرين » خواجه عبدالله انصارى است كه در رابطه با منزل‌ها و مقاماتى كه سالك آن را طى مىكند مباحث علمى بيان شده است ، البته كتاب « تحف - ة الملوك آن و رابطه‌ى آنها با يكديگر و نظرات عده‌اى از صاحبنظران ، بايد به بيانات نورانى قرآن و سنت پرداخت تا روشن شود آيا در اين منابع اصيل از اين معارف بلند خبرى هست يا خير ؟ و مقصود از سنت ، روايات و دعاها و مناجات‌ه » در سير و سلوك منسوب به بحرالعلوم - رضوان‌الله تعالى عليه - در رابطه با منازل و راه‌هاى كلى طى منازل معنوى با بيانى مخصوص تدوين شده است ، اگرچه طريقه‌ى خاصى براى شروع عملى در آن بيان نشده است ، لكن كتابى كه پيش‌رو است در رابطه با چيستى ، اهداف و ضرورت عرفان عملى تدوين شده است و قهراً براى رسيدن به اين مقصود پس از بيان تعريف عرفان و انواع اى اولياى دين - عليهم‌السلام - است . با دقت در معارف قرآن و سنت استفاده مىكنيم كه بر مسئله‌ى معرفت انسان به حق تعالى و اسما و صفات و افعال او توجه ويژه‌اى شده است و چون معرفت انسانى دوگونه است : « حصولى » و « حضورى » و معرفت حصولى كه با مفاهيم و استدلال‌هاى ذهنى مرتبط است ، نوع انسان‌ها مىتوانند با دقت‌هاى عقلى به