آيا شيوهء معاويه ، براى قصاص قاتلان عثمان درست بود ؟ آيا طريق قصاص ، آن بود كه از بيعت با خليفهء جديدى كه منتخب مهاجران وانصار در مدينه و تمام مسلمانان جهان اسلام بود ، سرباز زند ؟ آيا طريق خونخواهى عثمان آن بود كه معاويه از بيعت با على عليه السلام خوددارى كند و در آن شرايط حساس و ناهنجارى كه هيچ چيز جز پر كردن خلأها و وحدت كلمهء مفيد واقع نمىشد ، بر حكومت امام على بشورد ؟ آيا نشانه علاقمندى و محبّت معاويه به عثمان آن بود كه پيراهن آغشته به خونش را چونان درفشى بر افرازد و به بهانهء آن تمام انگيزه‌ها و احساسات جاهلى را جان بخشد و يكى از بدترين جنگهايى كه اسلام را دچار تزلزل ساخت وبسيارى از مسلمانان را نابود كرد ، به وجود آورد ؟ ! « 1 » هدف تنها انتقام از قاتلان عثمان نبود و گرنه چرا معاويه نامه‌هايى جداگانه به طلحه و زبير نوشت و هر يك از آنان را به نام اميرمؤمنان ياد و ادعا كرد كه آنان به خلافت از على سزاوارترند و براى رسيدن آنان به خلافت از آنها پشتيبانى مىكند و پيشاپيش برايشان از شاميان بيعت گرفته است ؟ ! بلكه مقصود معاويه آن بود كه در جهان اسلام ، آشوب و هرج و مرج پديد آيد و در اين ميان خود به حكومتى كه همواره آرزويش را در سر مىپروراند دست يابد و البته حزب اموى نيز در پشت صحنه اين هدف شوم جاى داشت . به صحنه ديگرى توجّه كنيد . هنگامى كه معاويه در اجراى توطئه خود

--> ( 1 ) - في رحاب عليّ عليه السلام - خالد محمّد خالد : ص 162 - 163 .