فراموش كرده است و بعد از آن به خاطر مىآورد . گروهى نيز عقل را تنها عارضه‌اى در انسان مىدانند كه تنها ابزار پذيرش را در اختيار دارد و علم نيز جز تجربه نيست و تجربه چيزى جز احساس نيست كه احساس هم از امور مادى صرف است . گروه دومى نفسى را تصوّر نكرده‌اند كه ذخيره‌اى درونى را در اختيار دارد كه از حيوان جدا مىگردد و به وسيله آن تمدّنهاى بزرگ را برپا مىدارد . اين حسّ گرايان وجود ملاكهاى ثابتى را انكار مىكنند كه انسان ، به دور از تجربه آن را در اختيار دارد و تجارب خود را با آن مىسنجد تا صحيح را از خطا باز شناسد . و در ميان اين دو گروه تندرو موضع قرآن كريم را مىبينيم كه مىفرمايد : ( وَوَجَدَكَ ضَالّاً فَهَدَى ) « 1 » . « آيا تو را گمگشته نيافت و هدايت كرد ؟ » ( . . . فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِن لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ ) « 2 » . « . . . چون ماه فرو شد گفت : اگر پروردگار من مرا راه ننمايد ، از گمراهان خواهم بود . » ( إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يَشَاءُ . . . ) « 3 » .

--> ( 1 ) - سورهء ضحى ، آيهء 7 . ( 2 ) - سورهء انعام ، آيهء 77 . ( 3 ) - سورهء قصص ، آيهء 56 .