و نيز گواه مورد فوق روايتى است كه از عثمان بن ابى العاص نقل شده است ، چون موردى را كه جاى آيه‌اى تعيين‌شده نام مىبرد . « 1 » و مؤيد اين مورد روايت ديگرى است از ابن عباس و سدى « 2 » ليكن ما معتقديم تعيين جاى آيات در موارد كمى صورت گرفته است چون كه قرآن به طور عمده به صورت سوره‌هاى كامل نازل گشته است به استثناى سورهء بقره بنا بر آنچه كه ظاهر خواهد شد . بحث در اين باب هنگام سخن از مصاحف زمان پيامبر - ص - خواهد آمد . نكات روشنگر الف : به نظر مىرسد ، كتابت قرآن از مكه شروع شده است و ماجراى اسلام آوردن عمر گواه اين مطلب است . عمر در خانهء خواهرش با دو صحيفه برخورد مىكند كه آياتى از قرآن بر آن دو نگاشته شده است . خواستار خواندن آنها مىشود وقتى كه آيات اين دو صحيفه بر او قرائت مىگردد اسلام مىآورد « 3 » .

--> ج 1 ، ص 24 . فتح البارى ، ج 9 ، ص 19 و 20 و 38 و 39 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 367 به نقل از : ابى عبيد در فضائلش ، ابن ابى شيبه ، احمد ، ابى داود ، ترمذى ، ابن المنذر ، ابن ابى داود و ابن الانبارى همگى در المصاحف . النحاس در ناسخش ، ابن حبان ، ابى نعيم در المعرفه ، و الحاكم و سعيد بن منصور ، نسائى ، بيهقى ، فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى ، ج 2 ، ص 12 به نقل از : بعضى افراد مذكور . الدر المنثور ، ج 3 ، ص 207 و 208 به نقل از : بعضى منابع بالا ، و از ابى الشيخ ، ابن مردويه و مشكل الآثار ، ج 2 ، ص 152 البيان ، ص 268 به نقل از : بعضى افراد مذكور و به نقل از : الضيا ؛ در مختارش ، منتخب كنز العمال در حاشيه مسند احمد ، ج 2 ، ص 48 و ر ك : بحوث فى علوم القرآن و علومه ، ص 103 . مناهل العرفان ، ج 1 ، ص 347 مباحث فى علوم القرآن ص 142 به نقل از : بعض افراد مذكور . تاريخ القرآن الصغير ، ص 92 به نقل از : ابى شامه در : المرشد الوجيز ، جواهر الاخبار و الآثار در حاشيه البحر الزخار ، ج 2 ، ص 245 به نقل از : ابى داود و ترمذى . سنن ابى داود ، ج 1 ، ص 209 . السنن الكبرى بيهقى ، ج 12 ، ص 42 . احكام القرآن جصاص ، ج 1 ، ص 10 و مسند احمد ، ج 1 ، ص 57 و 69 . ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 60 و ر ك : التمهيد ، ج 1 ، ص 213 . بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 103 . مباحث فى علوم القرآن ، ص 140 و 145 به نقل از : احمد به اسناد حسن و كنز العمال ، ج 2 ، ص 10 به نقل از : احمد . ( 2 ) ر ك : تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 394 ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 60 و 61 و التمهيد ، ج 1 ، ص 213 . ( 3 ) تاريخ قرآن آبيارى ، ص 108 و 109 علوم القرآن الكريم ، ص 153 و ر ك : الصحيح من سيرة النبى