قاطعانه آنچه را كه دربارهء توقيفى بودن قرائات از پيامبر اكرم - ص - نقل كرده‌اند ، نادرست بخوانيم « 1 » . قراء براى اثبات قرائت خود و نفى قرائت ديگران ، به انواع استحسانات و قياسات سست و ضعيف متوسل مىشدند . اگر واقعا قرائات توقيفى بودند آنان مىبايستى در اين موارد به كلام پيامبر استناد مىكردند . چون كه اين سخن حجتى بود براى حل خصومات و ريشه اختلافات را مىسوزانيد . ليكن قراء همه كار كردند جز استناد به سخن پيامبر در موارد اختلاف . همان‌طوركه خبر : قرآن يك قرائت دارد و از جانب خداى يكتا بر يك پيامبر نازل شده است . . . تصريح به لهجه واحد براى قرآن مىكند و هر نوع انتساب تعدد قرائات به خدايا به پيامبر را نفى مىكند . و اگر اختلافى پيش آمده است از جانب « روات » به خاطر فراموشى ، ارادهء تفسير ، اشتباه در كتابت و غيره بوده است . لذا مذهب حقهء جعفريه ملتزم به نزول قرآن بر يك لهجه بوده است و هيچ‌گونه اختلافى را از جانب خداوند يا پيامبر در آيات نپذيرفته است . شيخ طوسى در اين باره مىگويد . « معروف از مذهب شيعه و مشهور در ميان اصحاب ، نزول قرآن بر حرف و قرائت واحد بر پيامبر واحد است » . سپس قرائت طبق قراء را جايز دانسته مىگويد : « تا جايى كه به حد حرمت و منع نرسيده است اين قرائات اشكالى ندارد » « 2 » روشن است مقصود شيخ جواز تبديل كلمات به يكديگر مانند : « اقبل » به « هلمّ » و تبديل اعراب و حركات نمىباشد بلكه تنوعات و قرائات غير مخل به معنا مراد است مانند : ادغام ، روم ، اشمام . قلب ، اماله و مانند آن ، و يا تبديل « سين » به « صاد » در « صراط » و « مالك » به « ملك » مىباشد . هر چند باز نص حقيقى قرآن يكى بيشتر نيست و اگر حقيقتا نصى ثابت گردد قرائت به خلاف آن جايز نيست مگر اين كه از جانب پيامبر - ص - يا معصوم - ع - رخصتى بدين كار برسد .

--> ( 1 ) رك : مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 198 . مناهل العرفان ، ج 1 ، ص 144 . القراءات القرآنية تاريخ و تعريف ، ص 79 ، 80 ، 84 و 91 . آراء حول القرآن آية اللّه فانى ، ص 72 . و النشر في القراءات العشر ، ج 1 ، ص 10 ، 28 ، 46 . 51 و 52 . ( 2 ) التبيان ، ج 1 ، ص 7 .