و نظرات آنها را اثبات كند . شايد به همين دليل است كه معتزله آيه شريفهء وَ كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً را به نصب اللّه مىخوانند ؛ زيرا به نظر معتزله خداوند سخن نمىگويد « 1 » . جزرى در اين باره مىگويد : « و در اين آيه دليل و حجتى براى اهل حق و دفع تنگ نظران و كسانى كه دلشان بيمار است مىباشد و مانند قرائت : « و ملكا كبيرا » - به كسر لام - كه از طريق ابن كثير و ديگران روايت شده است . اين قرائت بزرگترين دليل بر رؤيت خداوند در آخرت مىباشد » « 2 » براى دريافت حجم اختلافات قرائات و نمونه‌هاى آنها به كتب مربوطه به خصوص اين كتب مراجعه كنيد . فتح البارى ، ج 9 ، ص 30 - 36 . النشر في القراءات العشر ، حجة القراءات و الكشف عن وجوه القراءات السبع . استناد قرائات به چيست ؟ قراء براى اثبات قرائات خود به امور استحسانيه و اجتهاديه متوسل شده‌اند . از جمله دلايل آنها برداشت‌هايى است كه از رسم الخط مصحف ، مقصود و مراد آيات به نحو خاص ، اعتقاد به تركيب نحوى خاص براى آيه ، بناى صرفى كلمه ، اشتقاق لغوى و انعكاس آن لغت در معنا مقايسه با موارد مشابه آن در قرآن و ديگر امورى كه با پىجويى به دست مىآيد دارند . قراء در تفسيرات و تأويلات استحسانى خود آن‌قدر از حد معقول و عرف‌پسند خارج شده‌اند كه دربارهء آنها گفته شده است : « . . . اين روشى را كه قراء براى تأويل و توجيه كلمات در پيش گرفته‌اند به نظر ما صحيح نمىآيد . آنان گاه براى تركيبى بيست يا سى وجه از قرائت ذكر كرده‌اند و گاهى از اين مقدار هم تجاوز مىكند تا آنجا كه وجوهى از قرائات دهگانه - فقط قرائات دهگانه نه قرائات شاذ - به نهصد و هشتاد وجه مىرسد . و اين زياده‌روى در اجتهاد از طرف قراء صورت گرفته است » « 3 » . بله . اين اسراف و زياده‌روى است كه اختلافات و اشتباهات زيان‌آورى به بار آورده

--> ( 1 ) التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 44 . به نقل از : قسطلانى در : الاشارات ، ج 1 ، ص 66 . ( 2 ) النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 29 . ( 3 ) تاريخ القرآن / آبيارى ، ص 144 .