است . انديشه‌هاى ناصواب را رايج ساخته است و وقت زيادى از علما را براى نشان دادن و رد اين قرائات تلف كرده است . در آينده سخن ابن قتيبه را در اين باب ذكر خواهيم كرد . بهر حال براى وضوح بيشتر مطالب فوق مىتوان به كتبى كه وجود استحسانيه و توجيهات را بيان نموده‌اند مراجعه كرد . و ما در اينجا برخى از نمونه‌ها را مىآوريم و سعى مىكنيم تنوع در دلايل اين استحسانات را رعايت كنيم عمدهء نمونه‌ها را از دو كتاب « كتاب الكشف عن وجوه القراءات السبع » و « حجة القراءات » ابو زرعه ، عبد الرحمن بن محمد بن زنجله انتخاب كرده‌ايم . نمونه‌ها عبارتند از : 1 - مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ عاصم ، كسائى و كسانى كه « مالك » خوانده‌اند به آيه : قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ و دلايل ديگر توسل جسته‌اند « 1 » و آنان كه « ملك » خوانده‌اند دليلشان آيه شريفهء الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ و دلايل ديگر بوده است « 2 » . 2 - آيه شريفه غَيابَتِ الْجُبِّ رسم الخط آن « غيبت الجب » است . نافع ، غيابات مىخواند و استدلال مىكرد : هر چه از چاه از نظر پنهان شود يك « غيابة » است . ديگران : غيابة قرائت كردند طبق ظاهر رسم الخط به اين دليل كه يوسف - عليه السلام - تنها در يك « غيابه » انداخته شد « 3 » . 3 - آيه شريفه : آياتٌ لِلسَّائِلِينَ كه در رسم الخط « آيت للسائلين » است ابن كثير ، با توجه به رسم الخط آن را مفرد قرائت مىكرد . و استدلال مىكرد كه : تمام ماجراى يوسف يك آيه بود . ديگران « آيات » خوانده‌اند به اعتبار اين كه الف آن محذوف است و گفته‌اند : هر حالتى كه براى يوسف پيش آمد يك آيه بوده است . . . « 4 » » و از كتاب ابن زنجله و قيسى ، نمونه‌هاى زير را مىآوريم : 4 - آيه شريفه : مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ . . . « 5 » حمزه ، كسائى و ابو بكر :

--> ( 1 ) الكشف عن وجوه القراءات السبع ، ج 1 ، ص 25 و 26 . و به نقل از آن : التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 83 و 84 . ( 2 ) التمهيد ، ج 2 ، ص 84 . ( 3 ) الكشف عن وجوه القراءات السبع ، ج 2 ، ص 5 . و به نقل از آن ، التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 84 . ( 4 ) همان مدرك . ( 5 ) - سوره انعام ، آيه 16 .