5 - ابراهيم نخعى مدعى است : « إِنْ هذانِ لَساحِرانِ » و « ان هذين لساحران » يكى است شايد كاتبان « الف » را به جاى « ياء » گذاشته‌اند . همچنين است « واو » در : « الصابئون و الراسخون » كه به جاى « ياء » گذاشته شده است . ابن اشته مىگويد : مقصود آن است كه در كتابت حرفى جاى حرف ديگرى گذاشته شده است مانند : « صلاة زكات و حيوة » « 1 » . ملاحظه كنيد چگونه يك مطلب صحيح را نخست غلط تصور مىكنند و بعد با زحمت در صدد چاره‌جوئى برآمده براى آن عذرتراشى مىكنند . 6 - از ابن عباس روايت كرده‌اند كه « واو » را از : « و ضياء » در اين آيه حذف مىكرد : وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً . و مىگفت : « واو » را از اينجا برداريد و در اوّل اين آيه قرار دهيد : ( و ) الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ . چرا كه وى گمان مىكرد عطف بر موصول قبل از آن است « 2 » البته واضح است كه ابن عباس در اين مورد اشتباه كرده و حقيقت معنا را در نيافته است . ب : از جمله خطاها عدم درك معناى برخى از آيات بود كه منجر به اجتهادات باطل در قرائت آيات شد . براى نمونه موارد زير را ذكر مىكنيم : 1 - از ابن عباس دربارهء آيه : مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ نقل شده است كه گفت : اين از اشتباه كاتب ناشى شده است . خداوند اعظم از آن است كه نور او مانند نور مشكاة باشد بلكه درست اين است : مثل نور المؤمن كمشكاة « 3 » . 2 - ابو حنيفه - به عمر بن عبد العزيز نيز منسوب است - آيه شريفه ذيل را چنين قرائت مىكرد : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ با رفع « اللّه » و نصب « علماء » « 4 » ظاهرا اين غلط و لحنى است كه قارى مرتكب شده است و يا آن كه معناى آيه را درنيافته است لذا

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 184 . ( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 320 . الاتقان ، ج 1 ، ص 185 به نقل از : ابن ابى حاتم ، سعيد بن منصور و ديگران . ( 3 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 185 به نقل از : ابن اشته و ابن ابى حاتم . ( 4 ) الجامع لاحكام القرآن ، ج 14 ، ص 344 . البرهان / زركشى ، ج 1 ، ص 341 . التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 44 و 45 . الاتقان ، ج 1 ، ص 76 . و النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 16 .