چه بسا از روايات شيعه بر مىآيد كه منظور از « احرف سبعة » بطون و تاويلات قرآن است . از ابو جعفر - عليه السلام - روايت شده است كه فرمود : تفسير قرآن بر هفت حرف است . از جمله علم آنچه بوده است و آنچه بعد از آن نخواهد بود . اين وجوه را تنها ائمه مىشناسند « 1 » . همچنين روايتى كه از حماد در اين باره نقل مىكنند . حماد مىگويد به امام صادق - ع - عرض كردم : احاديث منقوله از شما مختلف است ؟ حضرت فرمودند : قرآن بر هفت حرف نازل شده است . و كمترين توانايى امام آن است كه مىتواند بر هفت وجه فتوا دهد « 2 » . ثانيا : روايات مربوط به نزول قرآن بر حروف مختلف است . بعضى از روايات مىگويند : قرآن بر هفت حرف نازل شده است - كه نمونه آن را ديديم - و بعضى از روايات مىگويند : بر پنج حرف نازل شده است « 3 » . بعضى هم بر چهار حرف « 4 » مىدانند . و عده‌اى ديگر قرآن را نازل بر سه حرف « 5 » مىدانند . و بالاخره عده‌اى ديگر از روايات ، آن را بر ده حرف نازل مىدانند « 6 » . كدام تعداد صحيح است ؟ و بايد كدام دسته از روايات

--> مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 184 و 185 و باز از مسند زيد بن على ، ص 385 و آلاء الرحمن ، ص 30 و 31 به نقل از : ابن انبارى و ابن منذر و ديگران . ( 1 ) بصائر الدرجات ، ص 196 . وسائل ، ج 18 ، ص 145 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 9 و 10 به نقل از : سجزى در الابانة كه از على - ع - نقل مىكند : قرآن بر ده حرف نازل شده است . بشارت‌دهنده ، بيم‌دهنده ناسخ ، منسوخ پند ، مثل ، محكم ، متشابه ، حلال و حرام . ( 2 ) خصال ، ج 1 ، ص 358 و تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 12 و 13 و در حاشيه همان كتاب از بحار الأنوار ، ج 19 ، ص 22 و 30 . برهان ، ج 1 ، ص 21 - 22 . مصابيح الانوار ، ج 2 ، ص 296 و مصباح الفقيه ، كتاب الصلاة ، ص 274 . ( 3 ) جامع البيان طبرى ، ج 1 ، ص 18 و 24 . و البيان ، ص 201 به نقل از : جامع البيان . ( 4 ) همان مدرك ص 26 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 34 به نقل از : طبرى ، ابو نصر سجزى ، ابن منذر و ابن انبارى در كتاب الوقف . ( 5 ) مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 223 . البرهان زركشى ، ج 1 ص 212 . مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 152 و 156 . به نقل از : طبرانى و بزار . كشف الاستار ، ج 3 ، ص 90 و 91 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 33 به نقل از : ابن ضريس ، احمد ، طبرانى ، و حاكم ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 594 و مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 195 . ( 6 ) كنز العمال ، ج 2 ، ص 9 و 10 به نقل از : سجزى در الابانة كه از على - عليه السلام - نقل مىكند .