« جمع الكتاب » و منظورشان استنساخ باشد . ثانيا : قبلا بيان كرديم قرآن به صورت مصاحف در زمان پيامبر اكرم - ص - نوشته شده بود و در اختيار صحابه قرار داشت . و پيامبر اكرم - ص - اصحاب را تشويق به قرائت از روى مصحف مىكرد . و احكامى براى اين قرائت و مصاحف بيان كرده بود از جمله : حرمت نجس كردن قرآن ، عدم اجازه سفر با قرآن به سرزمين دشمن و عدم جواز پاك كردن آيات با پا . . . ثالثا : مورخين تصريح كرده‌اند كه : پيامبر اكرم - ص - كاتبان مخصوصى داشت كه معاهدات ، بدهيها ، تعيين مقدار خرما و غيره را ثبت مىكردند همچنين پيامبر دستور داده بود هر كسى مسلمان مىشود نامش ثبت شود . لذا حذيفه يك‌هزار پانصد تن را - قبل از سال حديبيه - احصاء كرده بود . و باز ديوان تعيين سپاهيان و كسانى كه بايستى به جنگها بروند به وجود آمده بود و اين كارها تماما ثبت مىشد « 1 » . حال آيا تمام اين آمارها ، و معاهدات مكتوب به شكل پراكنده‌اى بود و بر پوست و استخوان و امثال آن متفرق بود ؟ يا آن كه به شكلى بود كه به راحتى مىتوان به آن در صورت لزوم دست يافت ؟ رابعا : نكته‌اى كه نبايد فراموش كرد آن است كه : زركشى به تبعيت از حاكم « 2 » عقيده دارد ؛ قرآن در زمان پيامبر اكرم - ص - جمع‌آورى شده است و اين مطلب را گاهى مقيد به بعضى مىكند « 3 » و گاهى به صورت مطلق بيان مىكند « 4 » . خود زركشى در جاهاى مختلف كتابش كلام خودش را نقض مىكند « 5 » . خامسا : روايات اهل سنت در جاى ديگر مىگويند : على - عليه السلام - مصحفى را كه در زمان پيامبر اكرم - ص - نوشته بود براى خليفه و ديگران آورد اما نپذيرفتند . مجددا به اين مطلب خواهيم پرداخت .

--> ( 1 ) منابع اين مطلب را در كتاب ما ببينيد : السوق فى ظل الدولة الاسلامية ، ص 68 . ( 2 ) رك : مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 229 در اينجا مطلقا معتقد به جمع در زمان رسول اللّه - ص - مىشود و بدون تقييد به بعض و غير آن ، مطلب مورد نظرش را بيان مىكند . ( 3 ) البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 237 . ( 4 ) البرهان ، ج 1 ، ص 238 . ( 5 ) رك : البرهان ، ج 1 ، و بين اين صفحات مقايسه كنيد : 235 ، 237 ، 262 و 256 .