سادسا : اگر سخن محاسبى درست باشد جمع‌آورى قرآن توسط زيد از روى پوست ، سنگ و سينه‌هاى مردم ، نادرست خواهد بود زيرا نمىخواسته آنچه را در سينهء مردمان است ، با مجتمع مقابله كند . و اگر هم غرض مقابله بود ؛ نيازى به شهادت دو شاهد يا يك شاهد با اعتبار دو شهادت نخواهد بود . زيرا كافى بود آيات مورد ادعا و ارائه‌شده ضمن مصحف پيامبر اكرم - ص - بوده باشد . و با همين مقابله حاصل مىشد . توجيهات سست براى جمع‌آورى مجدد براى توجيه جمع‌آورى مجدد قرآن در عهد خلفا ، دلايل و عللى ارائه شده است زركشى و ديگران مىگويند : « قرآن به همين تأليف فعلى و جمع در زمان رسول اكرم - ص - بود . فقط آن را در يك مصحف جمع نكرد تا مبادا بخاطر نسخ بعضى از آيات به اختلاف و اختلاط در دين منجر گردد . پس خداى تعالى قرآن را در قلوب مؤمنين تا انقضاى دورهء نسخ حفظ كرد . و سپس خلفا موفق به جمع قرآن در يك مصحف گشتند . « 1 » و باز زركشى مىگويد : سخن زيد كه قرآن را از پوست ، استخوان و سينه‌هاى مردم جمع آوردم اين توهم را به وجود آورده است كه قرآن در زمان پيامبر اكرم - ص - جمع‌آورى نشده بوده و حال اين كه بعضى مىگويند : اين سخن كه ابى بن كعب و زيد بودند كه قرآن را جمع كردند ، سخن نادرستى است و مطلب چنان نيست . بلكه از كسانى كه قرآن را گرد آورده بودند خواسته شد كه قرآنشان را بياورند تا بر قرآن مجتمع عرضه شود تا همه از آنچه جمع شده آگاه شوند و اين كار در محضر همه صورت گيرد و هيچ‌كس از آنانى كه مقدارى از قرآن پيش اوست از جمع قرآن غايب نباشد تا چيزى از آيات از دست نرود و در نتيجه كسى در قرآن گردآورى شده شك نكند « 2 » . سخن فوق احتياجى به ابطال ندارد . و قبلا معيار و مبناى كلى بحث مشخص شده است . ليكن به بعضى از موارد مذكور در صفحات - بعد مجددا اشاره‌اى مىكنيم :

--> ( 1 ) البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 235 و 262 ، مباحث فى علوم القرآن قطان ص 124 و 125 به نقل از : اتقان و البرهان . الاتقان ، ج 1 ، ص 157 به نقل از : خطابى و فتح البارى ، ج 9 ص 10 . ( 2 ) البرهان ، ج 1 ، ص 238 .