ارتكاب گناه ، اظهار ندامت بر وى عارض مىشود و توبه ، از قلب به زبان او سرايت مىكند و با استفاده از الفاظ ، از خداوند متعال عذرخواهى مىنمايد . بنابراين ، توبه آن است كه حالت خجالت‌زدگى و شرمندگى در مقابل حضرت حق‌تعالى در توبه كننده به وجود آيد ؛ يعنى بنده ، خود را در محضر پروردگار ببيند و احساس خجالت كند و پس از آن توبهء خود را بر زبان جارى نمايد . به بيان رساتر ، اظهار پشيمانى و گريه و زارى ، چنان‌چه زائيدهء ندامت قلبى باشد ارزشمند است و كاربرد خواهد داشت . توبه نبايد صرفاً لقلقهء زبان باشد و نبايد انسان يك صيغهء توبه آن هم به‌صورت ظاهرى بخواند و بعد هم دوباره به‌سوى گناهان قبلى بازگردد ، بلكه بايد پس از شرمندگى حقيقى و سرافكندگى در مقابل خداوند سبحان ، صيغهء توبه خوانده شود و پس از آن نيز توبه كننده ، به سوى آينده‌اى روشن و اميدوار كننده كه با عزم بر ترك گناه شروع مىشود و به اصلاح اعمال گذشته و آينده منتهى مىگردد ، قدم بردارد . در ليالى قدر ، ميليون‌ها انسان مسلمان ، صيغهء توبه مىخوانند و با گريه و زارى ، استغفار مىكنند . امّا فقط كسانى توبهء حقيقى مىنمايند كه ندامت آنان قلبى باشد و واقعاً پشيمان گردند . علامت توبهء حقيقى نيز ، عزم اصلاح گذشته و ترك گناه در آينده است . پس اگر كسى پس از توبه و دعا ، همچنان مرتكب گناه مىشود ، بايد به عدم ندامت قلبى خود پى ببرد . البته حضور در جلسات مذهبى و به ويژه احياى شب‌هاى قدر و مجالس عزادارى ائمّهء طاهرين ( ع ) خصوصاً حضرت سيدالشّهداء ( ع ) و پرداختن به ذكر لفظى و توبهء زبانى ، ارزشمند است و ثواب فراوانى داشته و راه سلوك معنوى را هموار مىسازد ، چنان كه خوددارى از شركت در اين‌گونه مجالس ، به بهانهء عدم دستيابى برخى افراد شركت كننده به حالت پشيمانى و توبهء واقعى ، خود سرآغاز